Baarmoederkanker - Algemeen

In de baarmoeder kunnen zich verschillende types van kanker ontwikkelen. In functie van hun startpunt in de verschillende anatomische gebieden, maakt men onderscheid tussen baarmoederlichaamkankers (ook endometriumkankers genaamd) en baarmoederhalskankers. Dit gedeelte van de website is volledig gewijd aan de endometriumkankers.

Anatomie baarmoeder

De baarmoeder is het vrouwelijk orgaan waarin de baby groeit tijdens de zwangerschap. Als de vrouw niet zwanger is, is de baarmoeder nogal klein. Ze meet ongeveer 10 cm en ligt in het kleine bekken, tussen de blaas en het rectum (endeldarm).

Het grootste deel, het corpus of lichaam van de baarmoeder, loopt uit in twee eileiders. Het onderste deel van de baarmoeder, de baarmoederhals, komt uit in de vagina.

De spierwand van de baarmoeder omringt een holte (de baarmoederholte) die is bekleed met een slijmvlies dat we het endometrium noemen. Vanaf de puberteit tot aan de menopauze ondergaat het endometrium periodieke transformaties onder invloed van de hormonen die geproduceerd worden door de eierstokken. Zijn bovenste laag scheurt af op het moment van de menstruatie. De cellen van het slijmvlies worden dan ook afgevoerd in een bloedstroom.

voortplantingsorganen

Enkele cijfers baarmoederkanker

Endometriumkanker (ook wel baarmoederlichaamkanker genaamd) is in frequentie de vijfde meestvoorkomende kanker bij vrouwen (na borstkanker, dikkedarmkanker, longkanker en huidkanker). Volgens de cijfers van het Kankerregister heeft men in 2011 1 414 nieuwe gevallen van baarmoederlichaamkanker geteld en 623 nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker.

Twee types baarmoederkanker

Baarmoederlichaamkanker (of endometriumkanker)

Deze kanker ontstaat in het slijmvlies dat de baarmoeder bekleedt. Er bestaan twee grote histologische types van deze baarmoederkanker. Ze worden gedefinieerd in functie van de cellen waaruit ze bestaan:

  • Het klassieke endometrische of endometroïde adenocarcinoom (type I)
    Deze vertegenwoordigt 85 % van de endometriumkankers. De hier voorgestelde behandelingen hebben betrekking op deze baarmoederkanker.
  • Het zogenaamde niet-endometroïde adenocarcinoom (type II)
    Dit type groepeert de sereuze carcinomen, de carcinomen met heldere cellen en de adenosquameuze carcinomen. Ze vragen alle drie om specifieke behandelingsschema's die we hier niet bespreken.  

Endometriumkanker verbreidt zich via verschillende wegen:

Directe uitzaaiing naar de omliggende structuren

Dit is de meest voorkomende uitzaaiingsweg van endometriumkanker. Ze kunnen deze anatomische gebieden rechtstreeks aantasten:

  • de baarmoederhals
  • de aanhangsels (eierstokken en eileiders)
  • de parametria (vliezen doorkruist door de urineleider en de baarmoedervaten)
  • de vagina
  • de buikvliesholte (via de opening van de eileiders)

Uitzaaiing via het lymfevocht

Via de lymfevaten kan de endometriumkanker zich verspreiden naar de lymfeklieren.

Uitzaaiing via de bloedvaten

Die uitzaaiing is heel zeldzaam in een vroeg stadium van de ziekte. Als het toch gebeurt, is ze voornamelijk verantwoordelijk voor uitzaaiingen naar de longen, maar soms ook de lever, de hersenen of de botten.

Baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker ontstaat in de cellen die de bekleding vormen van het onderste en rechte deel van de baarmoeder (de cervix), dat de baarmoeder met de vagina verbindt. De voornaamste risicofactor van baarmoederhalskanker is een chronische infectie door het humaan papillomavirus (HPV in het Engels). Deze virussen zijn seksueel overdraagbaar (soa). Op zich is deze kanker echter niet besmettelijk. 

Baarmoederhalskanker verschilt van endometriumkanker en wordt omschreven in een apart hoofdstuk van de site: baarmoederhalskanker.

 

Stadiëring van baarmoederkanker

 

Een chirurgische ingreep kan bepalen in welke mate de kanker is uitgezaaid.

Stadium I

  • Stadium Ia: tumor beperkt tot het endometrium
  • Stadium Ib: aantasting van minder dan de helft van de baarmoederspier
  • Stadium Ic: aantasting van meer dan de helft van de baarmoederspier

Stadium II

  • Stadium IIa: aantasting van de endocervicale lymfeklieren
  • Stadium IIb: aantasting van het cervicale stroma (weefsel rond de baarmoederhals)

Stadium III

  • Stadium IIIa: de tumor verspreidde zich naar de serosa van de baarmoeder en/of de aanhangsels, en/of positieve peritoneale cytologie (kankercellen in buikvlies)
  • Stadium IIIb: vaginale uitzaaiingen
  • Stadium IIIc: uitzaaiingen in de lymfeklieren van het bekken en/of de para-aortische lymfeklieren

Stadium IV

  • Stadium IVa: uitbreiding van de tumor naar de blaas- of darmwand
  • Stadium IVb: uitzaaiingen op afstand, met inbegrip van de lymfeklieren van de lies en/of uitzaaiingen in de buik
Laatst aangepast op: 23/09/2016

Oorzaken

Oorzaken en risicofactoren van baarmoederkanker Baarmoederkanker komt vooral voor bij : oudere vrouwen (na de menopauze) vrouwen met overgewicht vrouwen die nooit een kind hebben gekregen Toch wordt baarmoederkanker (endometriumkanker) steeds vaker vastgesteld bij jonge vrouwen die geen enkele van

Symptomen

Wegens de vroege symptomen wordt baarmoederkanker (endometriumkanker) vaak vastgesteld in een beginstadium. Dit zijn de belangrijkste symptomen: ongewone vaginale bloedingen: bloedingen die beginnen na de menopauze; bloedingen tussen de maandstonden bij een vrouw in de premenopauze; overvloedige en

Onderzoeken

Systematische opsporing baarmoederkanker Bij baarmoederkanker (endometriumkanker) worden geen onderzoeken voor systematische opsporing aangeboden. Opsporing bij de risicogroepen In geval van een verhoogd risico kan men voorstellen om de persoon specifiek te monitoren. Deze monitoring is gericht op

Behandelingen

Behandelingen van baarmoederkanker (endometriumkanker) vereisen een nauwgezette coördinatie tussen verschillende medische en paramedische disciplines . Afhankelijk van de noden worden verschillende behandelingen toegediend. Soms op zichzelf, maar vaker gecombineerd. Het gaat om: chirurgie

Nog meer weten?

Getuigenissen

“Toen mijn vrouw onlangs te horen kreeg dat ze borstkanker heeft, kwam de ziekte opeens wel heel dichtbij… Nochtans steunen we de Stichting al jaren, omdat we het belangrijk vinden een steentje bij te dragen en omdat de Stichting op een ethisch verantwoorde manier fondsen werft. Ik was dan ook meteen gewonnen voor het concept ‘Vriend van de Stichting’. Als je als Stichting weet waarop je kan rekenen, kun je beter plannen en nog meer vooruitgang helpen boeken. Het gaat maar om een klein bedrag, maar alle beetjes helpen.”Lees verder