Leukemie - Algemeen

Het woord 'leukemie' verwijst naar een reeks ziektes die het bloedsysteem aantasten. Gemakshalve spreken we van 'leukemie', in het enkelvoud. Maar er zijn verschillende types leukemie, zodat we het eigenlijk beter over het meervoud 'leukemieën' hebben.

Hun vertrekpunt zit in het beenmerg, dat de bloedcellen aanmaakt (witte en rode bloedlichaampjes, bloedplaatjes). Bij leukemie is de aanmaak van witte bloedlichaampjes door het beenmerg grondig verstoord. Er worden grote hoeveelheden abnormale cellen aangemaakt, die het beenmerg overspoelen en zich vervolgens verbreiden in de bloedsomloop en het lymfesysteem. Ze kunnen ook de vitale organen binnendringen. 

Anatomie

Verschillende soorten cellen

In het bloed zitten verschillende types van cellen :Samenstelling van het bloed

De rode bloedlichaampjes (erytrocyten)
Deze vervoeren de zuurstof van de longen naar de verschillende weefsels en organen. 

De witte bloedlichaampjes (leukocyten)
Hun taak is het opsporen en uitschakelen van ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen die het lichaam zijn binnengedrongen. Ze beschermen ons dus tegen verschillende vormen van infecties. Tegelijkertijd verwijderen ze ook dode en beschadigde cellen en helpen ze zo wonden te genezen. De leukocyten worden onderverdeeld in drie 'groepen' van cellen: de granulocyten, de lymfocyten en de monocyten.

De bloedplaatjes (trombocyten)
Bloedplaatjes spelen een rol in de bloedstolling, zodat het bloedverlies na een beschadiging van een bloedvat (verwonding, interne bloeding) beperkt blijft. 

Elk van die verschillende types van bloedcellen is van kapitaal belang.

Het beenmerg

De vorming van bloedcellen gebeurt voornamelijk in het beenmerg. Het is een sponsachtig weefsel dat in de zogeheten mergholte van onze beenderen zit. In het beenmerg zitten de stamcellen waaruit de verschillende types van bloedcellen ontstaan. Na een rijpingsproces worden die bloedcellen vrijgelaten in de bloedsomloop.

Er bestaan twee types van beenmerg:

Actief beenmerg
Dit rode merg maakt de cellen van het bloed aan (witte bloedlichaampjes, rode bloedlichaampjes, bloedplaatjes).

Zogenaamd 'reservebeenmerg'
Dit gele merg is rijk aan vetcellen.

Bij kinderen biedt het skelet minder ruimte voor het beenmerg dan bij volwassenen. De hele beschikbare mergruimte wordt dan ook ingenomen door het beenmerg dat heel intensief bloedcellen aanmaakt.

Bij volwassenen is de hele beschikbare mergruimte niet noodzakelijk voor de vorming van bloedcellen. Het actieve beenmerg zit voornamelijk in het bekken, de wervels, de ribben, het borstbeen en de schedel.

Enkele cijfers leukemie

Rekening houdend met alle soorten registreert men in België meer dan 1 600 nieuwe gevallen van leukemie per jaar. In 2011 heeft het Kankerregister 1 645 nieuwe gevallen van leukemie vastgesteld: 696 vrouwen en 949 mannen.

De gemiddelde leeftijd van de patiënt verschilt naargelang het type van leukemie:

  • acute lymfatische leukemie: voornamelijk bij kinderen en jongvolwassenen
  • acute myeloïde leukemie: voornamelijk bij volwassenen en zelden bij kinderen 
  • chronische lymfatische leukemie: vooral bij oude personen
  • chronische myeloïde leukemie: vooral bij patiënten van gemiddelde leeftijd

Hoewel het gaat om een relatief zeldzame aandoening is leukemie de meest courante vorm van kanker bij kinderen. 

 

Classificatie van de leukemieën

 

In grote lijnen kunnen we leukemie definiëren volgens twee karakteristieken: de groeisnelheid (acuut of chronisch) en het type van abnormale witte bloedlichaampjes (lymfatisch of myeloïde). Er bestaan dus verschillende types van leukemie.

Acute of chronische groeisnelheid

Om een onderscheid te maken tussen acute en chronische leukemie heeft men een classificatie bedacht op basis van de rijpingsgraad van de abnormale (leukemische) cellen:

Acute leukemie

  • De abnormale cellen komen niet tot rijping.
  • Gevolg: een snelle opeenhoping van onrijpe witte bloedlichaampjes.
  • De symptomen verschijnen in enkele weken.

Chronische leukemie

  • De abnormale cellen bereiken een relatieve rijpingsgraad.  
  • Gevolg: het proces verloopt trager.
  • De symptomen laten langer op zich wachten.

Dit onderscheid berust op onderzoeken van het beenmerg en het bloed. Het is belangrijk voor de keuze van de behandeling. Het verloop van de ziekte kan eveneens variëren per type.

Myeloïde of lymfatische cellen

De classificatie houdt eveneens rekening met het specifieke type van betrokken abnormale bloedcellen. Leukemie van het type

  • myeloïde komt voort uit abnormale myeloïde cellen;
  • lymfatisch komt voort uit abnormale lymfatische cellen.

4 types leukemie bij volwassenen

Afhankelijk van het type van cellen en de snelheid waarmee de ziekte zich ontwikkelt, onderscheiden we 4 grote vormen van leukemie:

Alles over leukemie bij kinderen

 

Oorzaken

De oorzaken van leukemie verschillen per type. Daarom maken we hier een onderscheid tussen leukemie bij volwassen enerzijds en bij kinderen anderzijds.

Symptomen

De symptomen van leukemie verschillen per type. Hier maken we een onderscheid tussen de symptomen van chronische leukemie en die van acute leukemie. Chronische leukemie Bij een chronische myeloïde leukemie treden deze symptomen op de voorgrond: bloedarmoede en de daarbij horende symptomen, zoals

Onderzoeken

Als de patiënt een of meerdere symptomen van leukemie ondervindt, zal de dokter een klinisch onderzoek uitvoeren en bloedanalyses aanvragen.

Behandelingen

Chronische lymfatische leukemie en chronische myeloïde leukemie zijn twee verschillende ziektes . Dit heeft gevolgen voor de keuze van de behandelingen.

Getuigenissen

Nathalie et Sabrina répondent au Cancerinfo de la Fondation contre le Cancer
Sabrina en Nathalie, de coördinatoren van Kankerinfo, luisteren naar u en beantwoorden al uw vragen per telefoon of via e-mail. Ze vertellen ons over hun werk.Lees verder