Sinds de jaren vijftig verdubbelt het aantal geregistreerde huidkankers bij blanke mensen in Noord-Europa elke tien of vijftien jaar. In België schatte men het aantal nieuwe gevallen van melanoom in 1996 ergens tussen de 700 en de 900. In 2006 was dat al opgelopen tot 1 572 melanomen (op een totaal van 4 662 huidkankers). In het laatste decennium doet de groei zich bovendien vooral voor bij mensen tussen de twintig en de veertig. 

We hebben nu wel een duidelijk zicht op de redenen voor de toename van het aantal huidkankers. Bepaalde persoonsgebonden factoren, zoals de vatbaarheid voor de zon (mensen die geneigd zijn om een zonneslag te krijgen en niet bruinen in de zon, mensen met rode haren), spelen daarbij zeker een rol. Toch vormt dat niet de enige verklaring voor de toename van het aantal melanomen. De voornaamste oorzaak voor de groei van het aantal huidkankers is ongetwijfeld overdreven blootstelling aan de zon en/of zonnebank.

De verschillende types ultravioletstralen

Ultravioletstralen (UV) zijn een vorm van elektromagnetische straling, net zoals radio-elektrische golven, X-stralen en het licht. Ultravioletstralen, soms ook ultravioletlicht genoemd, situeren zich in het elektromagnetisch spectrum tussen het zichtbare licht en de X-stralen. Dat betekent dat hun golven korter zijn dan die van het licht en langer dan die van de X-stralen. Ze zijn verdeeld in drie banden van verschillende golflengte, volgens het effect dat ze hebben op levende weefsels :

• UVA : ze vormen het grootste deel van de ultravioletstraling. Deze stralen zijn gedurende de hele dag aanwezig en zorgen voor een snelle maar kortstondige bruintint. Zonnebanken sturen twee tot vijfmaal meer UVA-stralen uit dan het natuurlijk zonlicht.
• UVB : ze vormen een klein gedeelte van de ultravioletstraling. In België is deze straling op haar hoogtepunt tussen 11 en 15 uur volgens het zomeruur. Ze zorgt voor een trage maar langerblijvende bruintint.
• UVC : ze worden tegengehouden door de ozonlaag en bereiken de aarde dus niet. Gelukkig maar, want ze zijn bijzonder gevaarlijk voor de huid en de ogen.

 Actiemechanismen van UV-stralen

De UVA-stralen tasten de elastische vezels aan, veroorzaken rimpels en een vroegtijdige veroudering van de huid. Het is ook bekend dat een opeenstapeling van UVA-stralen in de huid het afweersysteem van de huid verzwakt en dus de doeltreffendheid van de afweer doet dalen. De abnormale cellen die dan ontstaan, kunnen niet meer worden vernietigd en krijgen de kans zich te vermenigvuldigen. Dat zou de ontwikkeling van bepaalde huidkankers kunnen verklaren. De UVA-stralen bevorderen bovendien de vorming van vrije radicalen (zeer agressieve chemische stoffen) binnenin de cellen. Als ze niet onmiddellijk geneutraliseerd worden, gaan deze vrije radicalen ook de DNA-moleculen aanvallen. De schade op dat niveau kan zich opstapelen en uiteindelijk uitmonden in een kanker.

De UVB-stralen doen de huid rood verkleuren en, bij grote dosis, verbranden. De UVB-stralen veroorzaken ook breuken van de dubbele DNA- ketting, drager van ons erfelijk materiaal. Deze breuken kunnen de werking verstoren van de genen die de celdeling controleren. De schade toegebracht aan het DNA zou onder andere aan de oorsprong kunnen liggen van een immunodepressie (verzwakking van de immuniteit). Het kan ook gebeuren dat deze twee fenomenen -verlies van controle over de celdeling en verzwakking van het afweersysteem  -elkaar versterken en de weg vrijmaken voor de ontwikkeling van een kanker.