Emoties, angst en afweermechanismen zijn niet alleen bij de patiënt te bespeuren, maar evenzeer bij zijn of haar omgeving. De ziekte brengt dus ook een schokgolf teweeg in de relaties met familie, vrienden en op professioneel vlak?

Verwanten weten niet wat ze moeten zeggen of hoe ze moeten communiceren wanneer de ziekte plots de kop opsteekt. De manier om deze moeilijkheid op te lossen van bij de diagnostische fase zal waarschijnlijk een invloed hebben op het communicatieproces tijdens het volledige verloop van de ziekte. Voor een groot deel zal dat ook afhankelijk zijn van de soort relatie die al tussen de betrokken personen bestond en van de wijze waarop men "voordien" met elkaar omging.

De eerste zorg betreft vaak de bescherming van de anderen: de patiënt denkt dat zijn omgeving de waarheid niet zal kunnen aanvaarden en vice versa. Hierdoor loopt de patiënt de kans zich nog meer geïsoleerd en onbegrepen te voelen.

Om de communicatie in dit stadium te vergemakkelijken, is het vaak nuttig de bezorgdheid om te draaien: de omgeving vraagt zich bijna altijd af: «Wat zal ik hem kunnen vertellen? ». De vraag die je moet stellen is: « Wat wil hij me vertellen? ».

De verwanten kunnen de neiging hebben om op hun eigen emoties te reageren door de patiënt te overbeschermen, door hem wakker te schudden "voor zijn eigen goed", door te vluchten of juist door geen duimbreed van hem te wijken? De manier waarop iemand reageert zal natuurlijk verschillen van persoon tot persoon.

Soms wil de familie de plaats innemen van de verzorgers en zal ze advies geven over de keuze van behandeling. Ze raden andere dokters aan, andere geneesmiddelen of zelfs "magische" behandelingen (onbetrouwbare diëten, consultatie van kwakzalvers?).

Ze bewijzen de zieke hiermee eigenlijk helemaal geen dienst.

Het zou veel nuttiger zijn om zijn emoties kenbaar te maken in plaats van te trachten ze te verdringen. Waarom zou men zijn angst, zijn verdriet, zijn opstandigheid of zijn hoop niet mogen uiten of zelfs eens goed uithuilen samen met de zieke als dat is wat men echt voelt? Door zijn eigen gevoelens te delen met de patiënt zal deze waarschijnlijk gemakkelijker zelf kunnen vertellen hoe hij zich voelt en zal hij zich iets minder alleen voelen.

De ziekte biedt soms zelfs de gelegenheid om uit de routine te breken en de andere diepgaander te leren kennen, met een rijkdom die mensen zelden bereiken in het leven van alledag.

Een edelmoedige, heldere, zachte, trieste of ontwijkende blik? Onze ogen zijn de afspiegeling van onze gevoelens. Ze kunnen onze woorden bevestigen? of ontkrachten.

De gebaren die we maken houden ook een boodschap in, vaak zelfs zonder dat we ons daarvan bewust zijn.

Dat is wat men non-verbale communicatie noemt.

Denk eraan dat we onze emoties kunnen delen met meer dan woorden alleen!