Nierkanker is een soort kanker van de urinewegen die betrekkelijk weinig voorkomt. In België worden per jaar ongeveer 1300 nieuwe gevallen geregistreerd (1329 in 2005). De ziekte kan op alle leeftijden voorkomen, maar vooral tussen 45 en 60 jaar. Nierkanker treft tweemaal zoveel mannen als vrouwen.

Verschillende soorten nierkanker

Er zijn verschillende soorten kwaadaardige niertumoren:
?h de meest voorkomende niertumor bij volwassenen is het niercelcarcinoom, ook bekend als Grawitz-tumor. Die tumor ontstaat in de nierbuisjes die deel uitmaken van de filtertjes (nefronen) in de nier.
?h het overgangsepitheelcarcinoom is een tumor die in het nierbekken of in de urineleiders ontstaat. Overgangsepitheel (of urotheelweefsel) is een laagje cellen waarmee de binnenkant van het nierbekken, de urineleiders en de blaas bekleed is. Die soort nierkanker gaat vaak gepaard met tumoren in de blaas.
?h het nefroblastoom, ook bekend als Wilms-tumor, is een zeldzame soort nierkanker bij jonge kinderen.

Deze brochure gaat over het niercelcarcinoom. Dat type tumor komt in ongeveer 80% van de gevallen van nierkanker voor.

Stadium

Onder het "stadium van de ziekte" verstaan we de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid.

Bij niercelcarcinoom stellen we het stadium vast aan de hand van:
- de grootte van de tumor;
- de mate van doorgroei in het omringende weefsel;
- de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of in andere organen.

Uitzaaiingen - Zoals bij de meeste vormen van kanker kunnen ook bij niercelcarcinoom uitzaaiingen optreden. Een tumor kan door het bindweefselkapsel van de nier groeien om vervolgens in omringend weefsel door te dringen. Als de tumor verder doorgroeit, neemt het risico toe dat cellen losraken. Die cellen kunnen zich via het bloed en de lymfe verspreiden. Het niercelcarcinoom kan uitzaaien naar de longen, de lymfeklieren, de botten, de lever en de hersenen. De uitzaaiingen bestaan uit nierkankercellen en moeten ook als nierkanker behandeld worden.

Oorzaken

Over het ontstaan van nierkanker is weinig bekend.

Roken zou een rol kunnen spelen.

Er zijn tot op heden twee erfelijke aandoeningen bekend, waarbij niercelcarcinoom kan ontstaan: het Von Hippel-Lindau-syndroom en het hereditair papillair niercelcarcinoom. Beide zijn zeldzaam.

Of en in welke mate erfelijkheid verder een rol speelt bij het ontstaan van nierkanker, is niet duidelijk. Van een klein aantal patiënten is bekend dat in hun familie nierkanker veel voorkomt. Hebt u vragen over erfelijkheid bij het ontstaan van uw ziekte, bespreek ze dan met de arts die u behandelt.

Nierkanker is evenals alle andere soorten kanker niet besmettelijk.