Bij de diagnostische fase is het net alsof het leven plots een harde klap krijgt.

Binnen een heel korte tijdsspanne krijgt de zieke een massa medische en ingewikkelde informatie te verwerken. Hij moet zo snel mogelijk een aantal therapeutische beslissingen nemen.

Het is dus uiterst belangrijk dat de patiënt begrijpt wat er gebeurt en dat hij de juiste beslissingen neemt.

Maar de hevige emoties die losbarsten wanneer de arts meldt dat je ziek bent, verstoren de communicatie en bemoeilijken het besluitvormingsproces.

Laat ons even een voorbeeld nemen om aan te tonen met welke moeilijkheden de patiënt in dit stadium kan geconfronteerd worden.

Voorbeeld:

"Goeiedag, meneer" "Dag Dokter. En, hebt u de resultaten?"

"Ja, en ik moet u meedelen dat we bij de biopsie een aantal erg verdachte cellen ontdekt hebben." Stilte. "We zullen moeten opereren en u zult waarschijnlijk een aantal bijkomende behandelingen nodig hebben." Stilte. "Welke behandelingen?" "Ik denk dat radiotherapie aangewezen is als bijkomende behandeling naast de chirurgische ingreep." Stilte. "Dus, dat wil zeggen dat ik kanker heb!" "Ja, maar de verspreidingsbalans heeft niets abnormaals kunnen aantonen, zodat we waarschijnlijk niet zullen moeten overgaan op chemotherapie. U maakt trouwens een reële kans op volledig herstel. Ik kan u verzekeren dat al het nodige zal gebeuren."

In deze dialoog heeft de dokter verschillende belangrijke gegevens meegedeeld inzake de diagnose, de verspreiding van de ziekte en de behandeling.

De patiënt van zijn kant is overstelpt door de schok. Hij heeft slechts twee dingen onthouden: ik heb kanker, ik ga sterven. Het is onmogelijk om alles in zich op te nemen wat de dokter verteld heeft. De emoties stromen door hem heen: Waarom ik? Wat gebeurt er met mij? Dat is niet mogelijk!

Het moet een vergissing zijn. Ik heb dit niet verdiend. Ach, als ik het maar geweten had. Het is mijn fout? (zie hoofdstuk 1: Voornaamste emotionele reacties).

Deze emoties zijn zo sterk dat de patiënt van het ene ogenblik op het andere wegzinkt in een gevoel van diepe eenzaamheid. Hij begrijpt niet alleen niet wat hem overkomt, maar hij denkt ook dat de anderen hem onmogelijk kunnen begrijpen.

De omgeving, die vaak ook net zo erg onder de indruk is, moet zowel zijn eigen emoties als die van de zieke onder controle houden om zo de patiënt zo goed mogelijk te begeleiden.

Wat de geneesheer betreft, is de aankondiging van een negatieve diagnose ook een bron van emoties; hij moet de tijd kunnen nemen om alles te vertellen zonder overhaast te werk te gaan, rekening houdend met wat de patiënt wel of juist niet wil weten. De manier waarop de geneesheer de diagnose overbrengt speelt een belangrijke rol in de opbouw van een vertrouwensrelatie tussen de verzorger en de verzorgde.

In dat stadium ligt de prioriteit zowel voor de omgeving als voor de zieke bij: de inzet begrijpen, de emoties onder controle houden, de juiste keuzes maken.

En hoe? Door te communiceren?