Jaarlijks worden er in België ongeveer 650 nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker geregistreerd en overlijden 270 vrouwen ten gevolge van de ziekte. In ons land zijn er nu twee vaccins beschikbaar tegen de belangrijkste humaan-papillomavirussen, HPV 16 en HPV 18, die verantwoordelijk zijn voor zowat 70% van alle baarmoederhalskankers.

Jonge vrouwen, moeders en ook jonge mannen voelen zich meer en meer betrokken bij de eigen gezondheid en die van hun kind of partner. De Stichting krijgt dan ook heel wat vragen over baarmoederhalskanker en vaccinatie tegen humaan papillomavirus. Hieronder de antwoorden op de meest gestelde vragen.

Wat is HPV?

Het HPV-virus (humaan-papillomavirus) is eigenlijk een grote familie van virussen die worden overgedragen via seksuele betrekkingen of intieme contacten van huid op huid. Er bestaan honderden verschillende types. De meeste zijn onschadelijk, maar sommige types kunnen leiden tot een chronische infectie, die op termijn kan resulteren in baarmoederhalskanker. Vooral HPV 16 en 18 vormen een risico. Andere HPV-types (zoals 6 en 11) kunnen genitale wratten veroorzaken ter hoogte van de schaamlippen, vagina of baarmoederhals, maar groeien niet uit tot baarmoederhalskanker.

Komt baarmoederhalskanker vaak voor?

Jaarlijks wordt dit type van kanker in België vastgesteld bij ongeveer 650 vrouwen. Dankzij opsporing kan een groot aantal precancereuze letsels herkend en behandeld worden, voor ze uitgroeien tot een kanker.

Welke zijn de symptomen van een HPV-infectie?

In de meeste gevallen zijn er geen symptomen die wijzen op een HPV-infectie. Bepaalde HPV-types kunnen wel genitale wratten veroorzaken, maar die hebben niets te maken met baarmoederhalskanker.

Wat zijn de kansen op genezing bij baarmoederhalskanker?

Als er nog niet echt sprake is van baarmoederhalskanker, maar van een voorstadium (“pre-kanker”), mag men van de behandeling volledige genezing verwachten. Afhankelijk van de uitbreiding van de kanker (stadium) variëren de vijf-jaars overlevingscijfers voor baarmoederhalskanker tussen 90 en 5 %. Het is dus van groot belang de kanker in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken en te behandelen om een zo hoog mogelijke genezingskans te hebben; vandaar het nut om regelmatig uitstrijkjes te laten uitvoeren.

Betekent een HPV-infectie dat mijn partner me ontrouw is geweest?

Niet automatisch. Het virus is al zodanig verspreid en bestaat al zo lang dat de meerderheid van de seksueel actieve mensen drager is. Het is niet eenvoudig om te bepalen wanneer iemand juist werd besmet (aangezien er geen bijzondere symptomen zijn) of wie ‘verantwoordelijk’ was voor de besmetting. Iemand brandmerken is dan ook nutteloos!

Beschermt een condoom tegen het HPV?

Een condoom biedt geen totale bescherming tegen het HPV, want de overdracht kan ook gebeuren via genitale zones die niet beschermd worden door het voorbehoedsmiddel. Toch raden we aan om condooms te gebruiken, zeker bij meerdere seksuele partners.

Kan HPV kankers veroorzaken bij mannen?

Ja, HPV-infecties blijken namelijk ook een rol te spelen bij onder andere hoofd- en halskankers, vooral op het niveau van de tong en de amandelen. Tabak en alcohol zijn de grootste verantwoordelijken voor deze ziekten, maar de blootstelling aan het HPV-virus verhoogt het risico. De toename van dit type kankergevallen in de voorbije jaren zou te wijten kunnen zijn aan de sterke stijging van orale seks bij adolescenten.

Kan men nog zwanger worden/kinderen hebben na een BMH kanker?

Dit is afhankelijk van het stadium waarin de ziekte ontdekt wordt.
In het voorstadium van kanker (precancereus letsel) of in zeer vroeg stadium van kanker, kan de behandeling zeer beperkt blijven. Met een niet aangetaste baarmoeder, kan er een normale zwangerschap plaatsvinden. Natuurlijk is een nauwgezette medische opvolging aangewezen.

Kan je HPV doorgeven aan je foetus als je zwanger bent?

Tot nu toe is er geen enkele evidentie dat HPV kan doorgegeven worden aan de foetus tijdens de zwangerschap.

Vaccinatie: wie, wanneer en door wie?

Voor een optimale efficiëntie wordt aangeraden om zich te laten inenten voor de eerste seksuele betrekkingen. Idealiter wordt het vaccin toegediend aan jonge vrouwen voor de leeftijd van 26 jaar, aangezien het risico op infectie in die periode het grootst is. Alle artsen (huisarts, pediater, gynaecoloog, schooldokter, …) mogen het vaccin voorschrijven en toedienen.

Wordt het HPV-vaccin terugbetaald?

Momenteel zijn er in België twee vaccins op de markt: Gardasil® en Cervarix®. Deze vaccins kosten ongeveer 130 euro per dosis. Er zijn drie dosissen nodig verspreid over een periode van zes maanden. Dankzij de terugbetaling van dit vaccin in categorie B betalen meisjes uit de doelgroep (van 12 tot 18 jaar) 10,80 euro per dosis (of 7,20 euro indien ze genieten van het RVV/BIM- of OMNIO-statuut). Voor hen bedraagt de totale kost dus 32,40 euro.

Biedt het vaccin 100% bescherming?

Neen. Het vaccin beschermt enkel tegen de belangrijkste humaan-papillomavirussen, verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de baarmoederhalskankers. Men kan dus nog een infectie oplopen van virustypes die de vaccinatie niet dekt. Daarom is een regelmatig uitstrijkje (in principe driejaarlijks vanaf de leeftijd van 25 jaar) van de baarmoederhals ook voor ingeënte vrouwen primordiaal.

Is het vaccin doeltreffend als men reeds seksuele betrekkingen heeft gehad?

Dat hangt ervan af of men reeds besmet is door een papillomavirus. Daarom wordt de meest efficiënte bescherming verkregen door vaccinatie voor de eerste seksuele betrekkingen.

Hoelang biedt het HPV-vaccin bescherming?

Volgens recente studies bedraagt de duur van bescherming zeven tot negen jaar. Tot op heden zijn er echter geen exacte gegevens beschikbaar wat betreft de doeltreffendheid op lange termijn. Men kan dus nog niet zeggen of een herhaling noodzakelijk is.

Moeten er na de vaccinatie nog uitstrijkjes gebeuren?

Ja! De huidige vaccins bieden geen 100%, maar wel 70% bescherming tegen baarmoederhalskankers. Ook al zijn ze ingeënt, dan nog laten vrouwen tussen 25 en 65 jaar best om de drie jaar een uitstrijkje nemen (of vaker indien de arts het nodig acht).

Kunnen jongens en mannen zich laten vaccineren?

Momenteel zijn de meningen verdeeld. Bij mannen kunnen bepaalde HPV-infecties een verhoogd risico geven op kanker van de tong en de amandelen. Bovendien speelt het mannelijk geslacht potentieel een rol in de overdracht van papillomavirussen die baarmoederhalskankers en genitale wratten kunnen veroorzaken. De vraag is in hoeverre het volledig uitroeien van het virus prioritair is wanneer men budgetkeuzes moet maken op het vlak van openbare gezondheid.

Is de inenting tegen HPV verplicht?

Helemaal niet! De inenting wordt aangeraden bij meisjes van 12 tot 26 jaar, idealiter voor de eerste seksuele betrekkingen. De inenting wordt terugbetaald bij meisjes van 12 tot 18 jaar, maar is in geen geval verplicht.