Adres van het onderzoekscentrum
Université Catholique de Louvain
Cellular Genetics Unit
Institut de Pathologie Cellulaire Christian de Duve
Avenue Hippocrate 74 UCL 7459
1200 Bruxelles
Tel. : 02-764.75.81
Fax : 02-764.75.90
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Titel van het project
Analysis of tumor-specific T cell responses in cancer patients responding to vaccination with defined tumor antigens
(Analyse van tumorspecifieke T-cel reacties bij kankerpatiënten na vaccinatie met gedefinieerde tumorale antigenen.)

Toegekend bedrag : 5.500.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Het team van professor Coulie was een van de eerste in België om een therapeutisch vaccin te ontwikkelen voor patiënten die lijden aan een bijzonder agressieve vorm van huidkanker: het kwaadaardig melanoom. Omwille van de bemoedigende maar nog ontoereikende resultaten (15 % van de behandelde patiënten vertoont een significant herval), willen de onderzoekers die vorm van vaccinatie nog verbeteren door de mechanismen te ontcijferen die toelaten om tot een bevredigende oplossing te komen. Een beter inzicht in het proces zou moeten toelaten om nieuwe therapeutische protocollen inzake immuuntherapie* te ontwikkelen en zo het aantal patiënten dat gunstig antwoordt op deze behandelingsvorm gevoelig te verhogen.

Adres van het onderzoekscentrum
Faculté Universitaire des Sciences Agronomiques
Centre de Biologie fondamentale : section de Biologie cellulaire et moléculaire
Avenue Maréchal Juin, 13
5030 Gembloux
Tel. : 081-62.21.56
Fax : 081-61.38.88
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Titel van het project
Molecular pathways involved during cell transformation by oncoviral proteins
(Moleculaire mechanismen die een rol spelen in de celtransformatie door oncovirale proteïnen.)

Toegekend bedrag : 5.500.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
De werkzaamheden van het onderzoeksteam van professor Kettmann zijn vooral gericht op een beter inzicht in de mechanismen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van leukemie veroorzaakt door het HTLV-I virus. Meer dan 10 miljoen wereldburgers zijn besmet met het virus en 5 % daarvan zullen een bijzondere vorm van leukemie krijgen (ATL). Het gaat om een ernstige ziekte waartegen de huidige therapeutische middelen (anti-retrovirale agentia, arsenicum in combinatie met interferon bijvoorbeeld) nauwelijks bestand zijn. Bovendien is elke nieuwe aanpak om deze ziekte te behandelen van harte welkom.

In deze context ontrafelen de onderzoekers van het team momenteel de werkings-mechanismen van het virus in kwestie. De resultaten van hun onderzoeken zouden kunnen leiden tot nieuwe perspectieven inzake behandelingen die gebaseerd zijn op remming van etappes die een essentiële rol spelen bij de transformering van normale cellen tot kankercellen.

Adres van het onderzoekscentrum
* Katholieke Universiteit Leuven
Human Genome Laboratory, Center for Human Genetics
Herestraat 49, 3000 Leuven
Tel. : 016-34.58.91
Fax : 016-34.71.66
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Cytogenetics and Molecular Cytogenetics of Malignancies
Herestraat 49, 3000 Leuven

*** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Morphology and Molecular Pathology
Minderbroederstraat 12, 3000 Leuven

Titel van het project
Clinical relevance and biology of the AP12-MLT fusion proteins generated by the t(11 ;18) of MALT-type lymphoma
(Klinische relevantie en biologie van de AP12-MLT fusieproteïnen gegenereerd door het t(11;18) lymfoom van het type MALT.)

Toegekend bedrag : 8.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Het project wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team uit verschillende departementen van de Katholieke Universiteit Leuven. De onderzoekers van die groep bestuderen, door middel van een verschillende aanpak, bepaalde vormen van lymfomen. Het gaat over kankers die ontstaan in de lymfeweefsels.

Het onderzoek zal gericht zijn op de analyse van de diagnostische en prognostische betekenis van de aanwezigheid van kleine stukjes welbepaalde proteïnen (transcrieten genoemd) in de lymfoombiopsies. Dat zal toelaten om het verschil tussen de verschillende types van lymfomen duidelijker te stellen. Op basis daarvan kan men dan weer de behandeling aanpassen en zo betere resultaten boeken op het vlak van therapeutische effecten.

Adres van het onderzoekscentrum
* Katholieke Universiteit Leuven
Human Genome Laboratory, Center for Human Genetics
Herestraat 49, 3000 Leuven
Tel. : 016-34.58.91
Fax : 016-34.71.66
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Cytogenetics and Molecular Cytogenetics of Malignancies
Herestraat 49, 3000 Leuven

*** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Morphology and Molecular Pathology
Minderbroederstraat 12, 3000 Leuven

Titel van het project
Clinical relevance and biology of the AP12-MLT fusion proteins generated by the t(11 ;18) of MALT-type lymphoma
(Klinische relevantie en biologie van de AP12-MLT fusieproteïnen gegenereerd door het t(11;18) lymfoom van het type MALT.)

Toegekend bedrag : 8.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Het project wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team uit verschillende departementen van de Katholieke Universiteit Leuven. De onderzoekers van die groep bestuderen, door middel van een verschillende aanpak, bepaalde vormen van lymfomen. Het gaat over kankers die ontstaan in de lymfeweefsels.

Het onderzoek zal gericht zijn op de analyse van de diagnostische en prognostische betekenis van de aanwezigheid van kleine stukjes welbepaalde proteïnen (transcrieten genoemd) in de lymfoombiopsies. Dat zal toelaten om het verschil tussen de verschillende types van lymfomen duidelijker te stellen. Op basis daarvan kan men dan weer de behandeling aanpassen en zo betere resultaten boeken op het vlak van therapeutische effecten.

Adres van het onderzoekscentrum
* Katholieke Universiteit Leuven
Human Genome Laboratory, Center for Human Genetics
Herestraat 49, 3000 Leuven
Tel. : 016-34.58.91
Fax : 016-34.71.66
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Cytogenetics and Molecular Cytogenetics of Malignancies
Herestraat 49, 3000 Leuven

*** Katholieke Universiteit Leuven
Laboratory for Morphology and Molecular Pathology
Minderbroederstraat 12, 3000 Leuven

Titel van het project
Clinical relevance and biology of the AP12-MLT fusion proteins generated by the t(11 ;18) of MALT-type lymphoma
(Klinische relevantie en biologie van de AP12-MLT fusieproteïnen gegenereerd door het t(11;18) lymfoom van het type MALT.)

Toegekend bedrag : 8.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Het project wordt uitgevoerd door een multidisciplinair team uit verschillende departementen van de Katholieke Universiteit Leuven. De onderzoekers van die groep bestuderen, door middel van een verschillende aanpak, bepaalde vormen van lymfomen. Het gaat over kankers die ontstaan in de lymfeweefsels.

Het onderzoek zal gericht zijn op de analyse van de diagnostische en prognostische betekenis van de aanwezigheid van kleine stukjes welbepaalde proteïnen (transcrieten genoemd) in de lymfoombiopsies. Dat zal toelaten om het verschil tussen de verschillende types van lymfomen duidelijker te stellen. Op basis daarvan kan men dan weer de behandeling aanpassen en zo betere resultaten boeken op het vlak van therapeutische effecten.

Adres van het onderzoekscentrum
Université de Liège
Laboratory of Tumor and Development Biology Tour de pathologie B23
CHU Sart Tilman - 4000 Liège
Tel. : 04-366.25.68
Fax : 04-366.29.36
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Titel van het project
Pericellular proteolysis : interplay between MT1-MMP, serine proteases and cell surface molecules
(Pericellulaire proteolyse: interactie tussen MTI-MMP, serine proteasen en moleculen van de celoppervlakte.)

Toegekend bedrag : 6.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Recentelijk hebben verschillende onderzoeksgroepen gemerkt dat de achteruitgang van proteïnen die zich aan de oppervlakte van kankercellen bevinden, een belangrijke rol zou kunnen spelen bij ontwikkeling van de kanker. Het team van professor Noël verdiept zich in het bijzonder in die problematiek om een beter inzicht te krijgen in het proces dat essentieel zou zijn voor de groei van gezwellen en de vorming van nieuwe bloedvaten (angiogenese) die nodig zijn voor de ontwikkeling van gezwellen.

De resultaten van het onderzoekswerk uitgevoerd in dit laboratorium zouden kunnen leiden tot de ontwikkeling van nieuwe therapeutische strategieën. Als het mogelijk zou zijn om de aftakeling te remmen van bepaalde proteïnen die aanwezig zijn aan de oppervlakte van kankercellen, zou men inderdaad misschien over een middel beschikken om de ontwikkeling van bepaalde vormen van kanker te remmen.

Adres van het onderzoekscentrum
* Lab. Fysiologie-Immunologie
Vrije Universiteit Brussel
Laarbeeklaan 103
1090 Brussel
Tel. : 02- 477.45.69
Fax : 02- 477.45.68
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

** Christian de Duve Institute of Cellular Pathology
Avenue Hippocrate 75, UCL 7559
1200 Bruxelles
Tel. : 02- 764.74.31
Fax : 02- 762.94.05
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Titel van het project
CD4+ T Cell Anti-Tumor Responses : Reverse Immunology & Immunologic Monitoring
(Anti-tumorale reacties van de T CD4+ cellen: immunologisch herstel en immunologische bewaking.)

Toegekend bedrag : 8.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Deze twee onderzoeksteams werken aan het op punt stellen van verschillende immuuntherapeutische strategieën die van belang zijn voor het ontwikkelen van een vaccin tegen kanker. Het doel is het afweersysteem van de patiënten te stimuleren zodat ze hun eigen kankercellen vernietigen (immuuntherapie). Om dat te bereiken, worden er verschillende mogelijkheden beoogd. Op basis van een staal van het gezwel moet men eerst nagaan of de kankercellen dragers zijn van een specifiek antigen (abnormaal eiwit dat aanwezig is aan het oppervlak van een cel) dat kan dienen voor het vervaardigen van een vaccin. Het is dan mogelijk om dat tumoraal antigen synthetisch te produceren in een laboratorium en het vervolgens in te spuiten bij de patiënt. Het is ook mogelijk om een virus te injecteren dat onschadelijk is gemaakt door genetische manipulatie en dat zo is aangepast dat dit het antigen in kwestie aanmaakt. Ander interessant alternatief: men neemt cellen af die het antigen van de zieke vertonen (deze cellen spelen een bepalende rol bij het mobiliseren van de andere afweercellen tegen een welbepaald antigen). Vervolgens voegt men daar in het laboratorium het tumoraal antigen aan toe alvorens ze in te spuiten bij de patiënt.

De teams van professor Thielemans en professor Van Der Bruggen hebben meer specifiek hun krachten gebundeld om de immuniseringstrategieën te verbeteren. Deze zijn gericht op het gebruik van een welbepaalde bevolking lymfocyten: de T-lymfocyten helpers CD4+ die een cruciale rol lijken te spelen bij het antitumorale antwoord.

Adres van het onderzoekscentrum
Center for Human Genetics
University of Leuven
Campus Gasthuisberg
Herestraat 49
3000 Leuven
Tel. : 016- 34.58.60
Fax : 016- 34.59.97
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken

Titel van het project
Identification of beta-catenin/tcf-dependant targets in mesenchymal cells
(Identificatie van de bèta-catenine/tcf afhankelijke doelen in mesenchymcellen.)

Toegekend bedrag : 6.000.000 BEF verdeeld over 3 jaar


Korte omschrijving van het onderzoek
Kwaadaardige fibromatose is een gezwel dat binnendringt in de bindweefsels en ontstaat bij de anarchistische groei van fibroblastcellen. Onderzoek heeft onlangs aangetoond dat bij 60 % van de personen die door die ziekte zijn getroffen een verandering (te wijten aan een genetische mutatie) was ontstaan in een proteïne van de extracellulaire matrix: bèta-catenine. Die verandering veroorzaakt op haar beurt een domino-effect van gebeurtenissen die leiden tot een abnormale wildgroei van cellen die een kankergezwel gaan vormen.

Het team van professor Cassiman probeert de mechanismen te ontrafelen die verantwoordelijk zijn voor de regeling van het bèta-catenine. De onderzoekers bestuderen met name de functie van deze stof bij de celdeling en de migratie van cellen die het bindweefsel vormen (fibroblasten). De doelstelling van hun onderzoek bestaat erin nieuwe therapeutische methoden te definiëren om de effecten van bèta-catenine aan te passen en zo het kankerproces te blokkeren.

De harmonieuze groei van normale cellen vormt het resultaat van het evenwicht tussen de expressie van de genen die de celgroei stimuleren of remmen. De kankercellen ontwikkelen zich wanneer een welbepaald aantal mutaties de genen verstoren die voor dat evenwicht zorgen. Dat leidt tot ongecontroleerde celgroei en vorming van gezwellen.

Het team van dokter Cornelis bestudeert de complexe mechanismen die een rol spelen in de verschillende etappes van de celcyclus. Deze cyclus bestaat uit een reeks reacties of processen die de cel doen groeien en ze vervolgens doen splitsen. Tijdens de cyclus in gang gezet door een cel, doen de specifieke genexpressie en de synthese van gegeven proteïnen zich in een bepaalde volgorde voor. Zo verzekeren ze de overgang van de ene fase in de celcyclus naar de andere. De aandacht vestigen op de genen en proteïnen die betrokken zijn bij dat proces zou op lange termijn kunnen leiden tot de identificatie van nieuwe therapeutische agentia die in staat zijn om de celmachinerie te blokkeren.

Ondanks de vooruitgang die de voorbije 30 jaar is geboekt op het vlak van behandeling van borstkanker, blijven de behaalde resultaten na chemotherapie relatief pover. Om de doeltreffendheid van deze behandelingen te verbeteren, stelt het team van Dr. Di Leo voor om, door middel van vier internationale klinische onderzoeken bij meer dan 3 000 patiënten, de voorspellende waarde te analyseren van twee moleculaire merkers (HER-2 en Topo-isomerase II α) om de meest geschikte behandeling te bepalen voor patiënten met borstkanker.

20 tot 25 % van die patiënten vertonen immers een abnormaal hoog gehalte aan HER-2 aan de oppervlakte van hun kankercellen. Bovendien lijkt het alsof die patiënten beter reageren op een chemotherapie op basis van antracycline dan op de klassieke behandeling die CMF heet (cyclosporine-methotrexaat-fluorouracil). Dat laatste lijkt meer geschikt voor patiënten die geen HER-2 merker hebben.

Die waarneming is belangrijk, zowel voor wat betreft het verwachte resultaat van de behandeling als voor de levenskwaliteit van de patiënten. Men moet immers weten dat antracycline heel wat nevenwerkingen veroorzaakt (haaruitval, harttoxiciteit, verhoging van de kans op maagdarm-nevenwerkingen). Het is dan ook nutteloos het op te dringen aan patiënten die minder goed reageren op die behandeling.

Een tweede moleculaire merker, Topo-isomerase II α, lijkt dezelfde voorspellende waarde te hebben als HER-2. De doelstelling van het project van Dr. Di Leo is dus de meest geschikte en meest doeltreffende behandeling voor te stellen op basis van het "biologische profiel" van patiënten met borstkanker. Dat profiel zal worden opgesteld op basis van de detectie van de HER-2 en Topo-isomerase II α merkers. Om dat te bepalen neemt men een tumorfragment weg bij de betrokken patiënten.

Het merendeel van de cellen vertonen aan hun oppervlak geglycosyleerde proteïnen van het Heparan-type. Die proteïnen vertonen een vertakte structuur en spelen een belangrijke rol in verschillende biochemische processen. Ze verzekeren bijvoorbeeld de integriteit van de extracellulaire matrix; ze nemen deel aan de cohesie tussen aangrenzende cellen; ze komen tussenbeide in de celgroei enzovoort.

In bepaalde pathologische situaties kunnen die proteïnen worden aangevallen door specifieke enzymen die men heparanases noemt. Als gevolg daarvan raakt de cohesie tussen cellen zoek. Dat vergemakkelijkt dan weer twee processen die een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van kanker, te weten: de vorming van uitzaaiingen (kankercellen die zich op afstand kunnen verspreiden) en de ontwikkeling van nieuwe bloedvaten (angiogenese) die in staat zijn om een kankergezwel te "voeden". Die observaties hebben het team van Dr. Dürr ertoe geleid om nieuwe moleculen op te sporen die in staat zijn om de activiteit van de heparanase-enzymen te regelen. Het resultaat van hun onderzoek zou kunnen leiden tot nieuwe strategieën die de vorming van uitzaaiingen en van nieuwe bloedvaten bij kankerpatiënten zouden kunnen blokkeren.

Een kankergezwel ontwikkelt zich omdat het is kunnen ontsnappen aan de afweercontrole van het lichaam door een remming van de regeling van adhesiemoleculen in de wanden van de bloedvaten (endotheel). Zo wordt het angiogeneseproces bevordert (vorming van nieuwe bloedvaten om het gezwel te "voeden") dat betrokken is bij de ontwikkeling van bepaalde kankers.

De onderzoekers hebben onlangs vastgesteld dat bestraling het proces zou kunnen omkeren door middel van wijzigingen die zich voordoen op het niveau van de bloedvatwanden. In die context bestudeert het team van professor Feron de mogelijkheid om de interacties tussen de lymfocyten (de voornaamste verantwoordelijken voor de afweerreactie van het lichaam) en de wand van de bloedvaten die het gezwel bevoorraden, te verhogen. Zo zouden de lymfocyten makkelijker tot binnenin het gezwel kunnen doordringen en de kankercellen doeltreffender kunnen vernietigen. Om dat te bereiken proberen de onderzoekers de bestraling van kankerweefsels te combineren met de toediening van agentia die in staat zijn om de angiogenese af te remmen.

De resultaten van die onderzoeken zouden kunnen uitmonden in het op punt stellen van nieuwe strategieën die radiotherapie en een anti-angiogenische aanpak combineren om de afweerreactie tegenover het gezwel te verbeteren.

Momenteel worden verschillende technieken inzake immuuntherapie onderzocht in tal van centra voor wetenschappelijk kankeronderzoek. Het team van professor Goldman en Dr. Moser richt zich op een aanpak die gebruik maakt van dendrietcellen. Het gaat om bijzondere cellen die deel uitmaken van ons afweersysteem. Hun functie bestaat erin het tumoraal antigen (abnormaal proteïne dat aanwezig is aan het oppervlak van de kankercel) aan de T-lymfocyten voor te stellen. Die identificeren dan het antigen als "te elimineren vijand". Dat veroorzaakt een afweerreactie die kan leiden tot de eliminering van de kankercellen.

Die aanpak is al getest op proefmuizen in laboratoria, maar heeft tot te beperkte resultaten geleid. De twee voornaamste problemen waarmee men te maken kreeg betroffen de migratie van dendrietcellen vanaf de plaats van injectie en de rijpheidgraad van de gebruikte cellen. De onderzoekers hebben dan ook de mogelijkheid geanalyseerd om verschillende adjuvantia te gebruiken die de migratie van dendrietcellen naar plaatsen waar zich antigenen bevinden zouden verbeteren. Ze hebben ook een beeldtechniek op punt gesteld (PET: positron emission tomography) die toelaat om het parcours van de geïnjecteerde cellen te volgen. Bovendien proberen ze de selectietechnieken van de dendrietcellen te verbeteren om een maximaal aantal rijpe cellen te bekomen die in staat worden geacht een doeltreffende afweerreactie op te starten.

De resultaten van die onderzoeken zouden kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van nieuwe vaccins tegen kanker.

Momenteel worden verschillende technieken inzake immuuntherapie onderzocht in tal van centra voor wetenschappelijk kankeronderzoek. Het team van professor Goldman en Dr. Moser richt zich op een aanpak die gebruik maakt van dendrietcellen. Het gaat om bijzondere cellen die deel uitmaken van ons afweersysteem. Hun functie bestaat erin het tumoraal antigen (abnormaal proteïne dat aanwezig is aan het oppervlak van de kankercel) aan de T-lymfocyten voor te stellen. Die identificeren dan het antigen als "te elimineren vijand". Dat veroorzaakt een afweerreactie die kan leiden tot de eliminering van de kankercellen.

Die aanpak is al getest op proefmuizen in laboratoria, maar heeft tot te beperkte resultaten geleid. De twee voornaamste problemen waarmee men te maken kreeg betroffen de migratie van dendrietcellen vanaf de plaats van injectie en de rijpheidgraad van de gebruikte cellen. De onderzoekers hebben dan ook de mogelijkheid geanalyseerd om verschillende adjuvantia te gebruiken die de migratie van dendrietcellen naar plaatsen waar zich antigenen bevinden zouden verbeteren. Ze hebben ook een beeldtechniek op punt gesteld (PET: positron emission tomography) die toelaat om het parcours van de geïnjecteerde cellen te volgen. Bovendien proberen ze de selectietechnieken van de dendrietcellen te verbeteren om een maximaal aantal rijpe cellen te bekomen die in staat worden geacht een doeltreffende afweerreactie op te starten.

De resultaten van die onderzoeken zouden kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van nieuwe vaccins tegen kanker.

Cadherines en catenines zijn proteïnen die zowel bij vroegtijdige als bij laattijdige stadia in het vormingsproces van gezwellen (tumorigenese) een rol spelen. De functionele deregulering van die proteïnen (meestal te wijten aan mutaties) is verantwoordelijk voor tal van kankers waaronder de maagdarmgezwellen en gezwellen van de lever, de eierstokken en de prostaat en melanomen.

Het team van dokter Vleminckx gebruikt een experimenteel model waarin het mogelijk is bepaalde genen te transfereren. De doelstelling is de werking van die genen (die de catenines en de cadherines controleren) te begrijpen om zo nieuwe strategieën te ontwikkelen die toelaten het kankerproces waarbij deze genen betrokken zijn af te remmen.

Wanneer een beenmergtransplantatie wordt uitgevoerd bij een leukemiepatiënt, kunnen er zich twee types van reacties voordoen. De eerste, die ook de voornaamste doelstelling is van een transplantatie, is gunstig voor de patiënt vermits ze de kankercellen vernietigt. Die reactie heet het transplantatie-effect tegen leukemie. De andere reactie is minder gunstig voor de patiënt. Voornaamste kenmerk ervan is dat de cellen van de ontvanger de donorcellen afstoten. Dat is de meest voorkomende complicatie bij beenmergtransplantatie. Het fenomeen heet "transplantatie-ziekte tegen de gast".

Het onderzoekswerk van professor Waer is gericht op de analyse, in een experimenteel model bij muizen, van de mechanismen die betrokken zijn bij het effect van transplantatie tegen de gast. Met hun werk willen de onderzoekers de betrokken afweermechanismen leren kennen om de twee hierboven beschreven effecten van elkaar te scheiden. De resultaten van die werken zouden moeten leiden tot een optimalisering van de afweerreactie die mikt op de vernietiging van kankercellen en tegelijk de toxische effecten te wijten aan de reactie van het transplantaat tegen de gast te beperken..

Ter hoogte van de celmembranen is er een proteïnecomplex aanwezig dat wordt gevormd door E-cadherine en catenine. Het speelt een belangrijke rol bij de intercellulaire adhesie en bij de wildgroei. Wanneer het complex niet is aangetast, is het bovendien in staat om het invasieproces door kankercellen in de epitheelweefsels te remmen. Tijdens de ontwikkeling van bepaalde kankers, waaronder borstkanker, blijkt dat het complex die verschillende functies niet meer uitoefent. Dat opent de weg voor de vorming van metastasen (verspreiding van de kankercellen op afstand).

Onderzoekers hebben onlangs aangetoond dat bepaalde factoren in staat waren om de functie van het E-cadherine-catenine complex te herstellen. De identificatie van deze agentia en een zicht op de werkingsmechanismen ervan, zouden kunnen uitmonden in de uitwerking van nieuwe behandelingsstrategieën die toelaten om de vorming van metastasen te bestrijden.

Al verschillende jaren werkt het team van professor De Neve aan de verbetering van de technieken voor radiotherapie bij de behandeling van patiënten die lijden aan gezwellen in het hoofd en de nek. Hun doelstelling is de moeilijk te bereiken gezwellen te bestralen zonder de gezonde naburige weefsels te treffen. Daarom berekenen ze de oriëntatie en de intensiteit van de stralen met een zeer grote precisie dankzij een complex hardwaresysteem dat is gekoppeld aan apparatuur voor radiotherapie.

Zo slagen ze erin sinus-, keel- en strottenhoofdkanker doeltreffend te behandelen. Ze vermijden immers de nevenwerkingen van een conventionele therapie bij die vormen van kanker zoals haaruitval, aantasting van de speekselklieren, de ogen of het beenmerg en xerostomie (droge mond). Met andere woorden: het resultaat van dat werk verzekert nu al een doeltreffende behandeling van moeilijk te behandelen gezwellen, met behoud van de levenskwaliteit voor de getroffen patiënten. De subsidie die deze werkgroep krijgt, moet hen toelaten om nieuwe informaticadragers aan te schaffen, teneinde die aanpak te optimaliseren.

De transplantatie van stamcellen die uit het hematopoïetisch systeem komen, is stilaan een courante behandeling geworden voor patiënten die lijden aan leukemie en andere hematologische aandoeningen. Toch heeft die vorm van transplanteren nog met moeilijkheden te kampen. De voornaamste daarvan is de ziekte van het transplantaat tegen de gast. Er kunnen twee immuuntherapeutische methoden gebruikt worden om dat ongunstig neveneffect te bestijden: enerzijds de actieve immuuntherapie en anderzijds de passieve immuuntherapie. De passieve immuuntherpaie werd ontwikkeld door het onderzoeksteam van professor Fillet. Hierbij worden aan de betreffende patiënten gespecialiseerde cellen van het afweersysteem (cytotoxische T-lymfocyten, NK of dodercellen, dendrietcellen enzovoort) toegediend om een anti-tumoraal effect te bekomen waarbij de ziekte van het transplantaat tegen de gast wordt vermeden.

Recente onderzoeksresultaten hebben aangetoond dat twee types van moleculen een cruciale rol spelen bij het proces van invasie en vorming van metastasen tijdens de ontwikkeling van een kanker: de chemokines en de degradatie-enzymen van de extracellulaire matrix.

Chemokines zijn een familie van proteïnen aangemaakt door de cellen van het afweersysteem. Ze vervullen de rol van chemische boodschappers naar andere cellen (T- en B-lymfocyten, dendrietcellen) teneinde de afweer te stimuleren.

De degradatie-enzymen van de matrix (gelatinase B bijvoorbeeld) laten aan de leucocyten (witte bloedlichaampjes) toe om door de membranen van de bloedvaten te dringen om zo in de bloedsomloop terecht te komen. In kankerweefsels wordt gelatinase B in te grote hoeveelheden aangemaakt. Dat vergemakkelijkt het invasieproces van de kankercellen.

Op basis van deze observatie probeert het team van professor Opdenakker om de rol van gelatinase B bij het proces van invasies en uitzaaiingen in de levensloop van een kanker, beter te definiëren. Bovendien proberen ze om na te gaan of de expressie van bepaalde chemokines dat proces stimuleert. Als hun hypothese blijkt te kloppen, zullen ze nieuwe behandelingen op punt kunnen stellen die in staat zijn de effecten van chemokines en gelatinase B te blokkeren.

Myelodysplasieën zijn ziekten die worden gekenmerkt door de aanwezigheid van abnormale stamcellen in het beenmerg. De oorsprong ervan is meestal onbekend. Sommige ervan ontstaan na beroepsmatige blootstelling aan giftige stoffen zoals alkylerende agentia, na langdurige en uitgebreide chemotherapie of radiotherapie. De evolutie van de ziekte is zeer veranderlijk, maar een bepaald aantal patiënten ontwikkelen geleidelijk een acute myeloïde leukemie. De armoedige resultaten van de behandelingen die men toepast op patiënten die aan myelodysplasie lijden, zijn te wijten aan een gebrek aan kennis van de fysiopathologie van die ziekten.

Het onderzoekswerk dat de professoren Richelle-Nusgens en Defresne-Verstraete voeren, is gericht op het onderzoek van de interacties tussen verschillende groeifactoren (VEGF) en regulatoren (neuropilin-1, semaforine-3, MMP) die de evolutie van de myelodysplasieën naar acute myeloïde leukemie kunnen remmen. De resultaten van die werken zouden kunnen leiden tot de uitwerking van nieuwe behandelingen voor deze ziekten waarvan de frequentie voortdurend toeneemt.

Myelodysplasieën zijn ziekten die worden gekenmerkt door de aanwezigheid van abnormale stamcellen in het beenmerg. De oorsprong ervan is meestal onbekend. Sommige ervan ontstaan na beroepsmatige blootstelling aan giftige stoffen zoals alkylerende agentia, na langdurige en uitgebreide chemotherapie of radiotherapie. De evolutie van de ziekte is zeer veranderlijk, maar een bepaald aantal patiënten ontwikkelen geleidelijk een acute myeloïde leukemie. De armoedige resultaten van de behandelingen die men toepast op patiënten die aan myelodysplasie lijden, zijn te wijten aan een gebrek aan kennis van de fysiopathologie van die ziekten.

Het onderzoekswerk dat de professoren Richelle-Nusgens en Defresne-Verstraete voeren, is gericht op het onderzoek van de interacties tussen verschillende groeifactoren (VEGF) en regulatoren (neuropilin-1, semaforine-3, MMP) die de evolutie van de myelodysplasieën naar acute myeloïde leukemie kunnen remmen. De resultaten van die werken zouden kunnen leiden tot de uitwerking van nieuwe behandelingen voor deze ziekten waarvan de frequentie voortdurend toeneemt.

Het multipel myeloom (ook gekend onder de naam van ziekte van Kahler) is een ziekte die wordt gekenmerkt door de kwaadaardige wildgroei van plasmocyten (cellen gespecialiseerd in de afscheiding van antilichamen) in het beenmerg. Deze kwaadaardige cellen scheiden stoffen af die een bepaald type van beenmergcellen ertoe aanzetten om de vernietiging van botweefsel te bevorderen. Het resultaat daarvan is een ontkalking op bepaalde plaatsen in het skelet. Daardoor zijn er bepaalde punten in het bot die minder resistent zijn. Op minder resistente plaatsen kunnen zich dan ook makkelijk (kleine) fracturen voordoen.

Het team van Dr. Vanderkerken probeert de celmechanismen te ontcijferen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van deze ziekte. Hun doel is de subpopulaties te identificeren van cellen die migreren naar het beenmerg en de ziekte veroorzaken. Eens deze cellen duidelijk geïdentificeerd zijn, zullen de onderzoekers verschillende technieken op punt kunnen stellen die toelaten om de wildgroei van deze cellen in het beenmerg af te remmen. De resultaten van hun onderzoekswerk zou kunnen leiden tot de uitwerking van nieuwe behandelingen voor deze ziekte die tot op de dag van vandaag nog ongeneeslijk is.

De transplantatie van hematopoïetische stamcellen is een belangrijke behandeling geworden om patiënten te genezen die lijden aan verschillende kankers met een ernstige prognose. Toch beschikt slechts 30 % van de getroffen personen over een compatibele donor in de familie. De waarschijnlijkheid om een compatibele vrijwillige donor te vinden, zonder bloedband met de patiënt, bedraagt slechts 50 %. Bovendien krijgt men bij deze vorm van transplantatie een verhoogde kans op een ernstige immuunreactie (de "transplantatieziekte tegen de gast" genoemd). Het was dus van cruciaal belang om een andere bron van stamcellen te zoeken die in staat zijn om makkelijk getransplanteerd te worden en tegelijk het risico voor toxische neveneffecten te verkleinen. Sinds de ontdekking van het nut van navelstrengbloed in deze context is dat ook gebeurd.

Navelstrengbloed is immers bijzonder rijk aan hematopoïetische stamcellen die bij de geboorte kunnen worden afgenomen zonder enig risico voor moeder of kind. Van bij de afname wordt een complete typering gerealiseerd. De identificatie van compatibel navelstrengbloed neemt op deze manier heel weinig tijd. Bovendien zijn de toekomstige transplantaten, opgeslagen in vloeibaar stikstof, onmiddellijk beschikbaar. Dat vormt een kostbare troef wanneer er dringend een transplantatie moet worden uitgevoerd.

De subsidie die is toegekend aan deze groep van onderzoekers zal toelaten om het aantal en de kwaliteit van de eenheden navelstrengbloed die beschikbaar zijn in de Belgische navelstrengbloedbank, te doen toenemen. Deze bloedbank zal trouwens volledig worden geïntegreerd in het Europese netwerk van navelstrengbloedbanken (Netcord). Dat betekent nieuwe hoop voor al diegenen die de kans niet hebben om een compatibele donor te vinden tussen de beschikbare beenmergdonoren.

De transplantatie van hematopoïetische stamcellen is een belangrijke behandeling geworden om patiënten te genezen die lijden aan verschillende kankers met een ernstige prognose. Toch beschikt slechts 30 % van de getroffen personen over een compatibele donor in de familie. De waarschijnlijkheid om een compatibele vrijwillige donor te vinden, zonder bloedband met de patiënt, bedraagt slechts 50 %. Bovendien krijgt men bij deze vorm van transplantatie een verhoogde kans op een ernstige immuunreactie (de "transplantatieziekte tegen de gast" genoemd). Het was dus van cruciaal belang om een andere bron van stamcellen te zoeken die in staat zijn om makkelijk getransplanteerd te worden en tegelijk het risico voor toxische neveneffecten te verkleinen. Sinds de ontdekking van het nut van navelstrengbloed in deze context is dat ook gebeurd.

Navelstrengbloed is immers bijzonder rijk aan hematopoïetische stamcellen die bij de geboorte kunnen worden afgenomen zonder enig risico voor moeder of kind. Van bij de afname wordt een complete typering gerealiseerd. De identificatie van compatibel navelstrengbloed neemt op deze manier heel weinig tijd. Bovendien zijn de toekomstige transplantaten, opgeslagen in vloeibaar stikstof, onmiddellijk beschikbaar. Dat vormt een kostbare troef wanneer er dringend een transplantatie moet worden uitgevoerd.

De subsidie die is toegekend aan deze groep van onderzoekers zal toelaten om het aantal en de kwaliteit van de eenheden navelstrengbloed die beschikbaar zijn in de Belgische navelstrengbloedbank, te doen toenemen. Deze bloedbank zal trouwens volledig worden geïntegreerd in het Europese netwerk van navelstrengbloedbanken (Netcord). Dat betekent nieuwe hoop voor al diegenen die de kans niet hebben om een compatibele donor te vinden tussen de beschikbare beenmergdonoren.

De transplantatie van hematopoïetische stamcellen is een belangrijke behandeling geworden om patiënten te genezen die lijden aan verschillende kankers met een ernstige prognose. Toch beschikt slechts 30 % van de getroffen personen over een compatibele donor in de familie. De waarschijnlijkheid om een compatibele vrijwillige donor te vinden, zonder bloedband met de patiënt, bedraagt slechts 50 %. Bovendien krijgt men bij deze vorm van transplantatie een verhoogde kans op een ernstige immuunreactie (de "transplantatieziekte tegen de gast" genoemd). Het was dus van cruciaal belang om een andere bron van stamcellen te zoeken die in staat zijn om makkelijk getransplanteerd te worden en tegelijk het risico voor toxische neveneffecten te verkleinen. Sinds de ontdekking van het nut van navelstrengbloed in deze context is dat ook gebeurd.

Navelstrengbloed is immers bijzonder rijk aan hematopoïetische stamcellen die bij de geboorte kunnen worden afgenomen zonder enig risico voor moeder of kind. Van bij de afname wordt een complete typering gerealiseerd. De identificatie van compatibel navelstrengbloed neemt op deze manier heel weinig tijd. Bovendien zijn de toekomstige transplantaten, opgeslagen in vloeibaar stikstof, onmiddellijk beschikbaar. Dat vormt een kostbare troef wanneer er dringend een transplantatie moet worden uitgevoerd.

De subsidie die is toegekend aan deze groep van onderzoekers zal toelaten om het aantal en de kwaliteit van de eenheden navelstrengbloed die beschikbaar zijn in de Belgische navelstrengbloedbank, te doen toenemen. Deze bloedbank zal trouwens volledig worden geïntegreerd in het Europese netwerk van navelstrengbloedbanken (Netcord). Dat betekent nieuwe hoop voor al diegenen die de kans niet hebben om een compatibele donor te vinden tussen de beschikbare beenmergdonoren.

Patiënten die lijden aan een vergevorderde kanker van het strottenhoofd, moeten meestal een laryngectomie ondergaan. Dat is een gehele of gedeeltelijke amputatie van het strottenhoofd. Tijdens deze ingreep (of soms later) plaatst de chirurg bij sommige patiënten een interne fonatische prothese. Daardoor krijgen de patiënten een stem met een meer normale sonoriteit dan bij een oesofagische stem (slokdarmspraak). Jammer genoeg wordt dit soort prothese vaak gekoloniseerd door microscopische schimmels die zich op het oppervlak ontwikkelen. Daardoor moet de prothese ongeveer om de 6 maanden worden vervangen.

Het team van professor Nelis wil nieuwe prothesen op punt stellen op basis van siliconen waarin een anti-mycotische stof zou worden opgenomen. Deze ontwikkeling, die ook zal worden uitgevoerd in samenwerking met een farmaceutisch bedrijf, zou toelaten om de levensduur van de prothese te verlengen. Patiënten met een laryngectomie zouden daardoor een betere levenskwaliteit krijgen.