Onze sites
Onthaal > Kankers > Onderzoek > Gesteunde projecten > 1999 - Fundamenteel en klinisch kankeronderzoek > Lijst van laureaten
Professor Jan Balzarini |
|
|
|
Katholieke Universiteit LeuvenTitel van het project Combined suicide thymidine kinase gene/chemotherapy of cancer with antiherpetic drugs (Combinatie van het zelfmoordgen thymidine kinase en kankerwerende chemotherapie met herpeswerende geneesmiddelen)
Toegekend bedrag: 7 500 000 BEF verdeeld over 3 jaar Gentherapie duidt op het geheel van procédés om in vivo (men spreekt dan van gentherapie) of ex vivo* (men spreekt in dat geval van celtherapie) een correctorgen in bepaalde cellen in te brengen. Momenteel bevinden verschillende methodes zich in ontwikkeling. De gentherapie die een ?zelfmoordgen? gebruikt, bestaat erin aan de tumorcellen een enzyme te onttrekken (hier het thymidine kinase van het herpesvirus) dat een niet-giftig geneesmiddel (ganciclovir) omzet in een stof die alle kankercellen vernietigt. Een onschadelijk gemaakt virus besmet de kankercellen die het gen in hun genoom opnemen en dan het enzyme aanmaken. In aanwezigheid van ganciclovir veroorzaken deze cellen een zelfmoordprogramma van de cellen (apoptose). Andere interessante observatie: een gelijkaardig effect ontwikkelt zich in de naburige tumorcellen die niet besmet zijn met het virus. Dat fenomeen zou te wijten zijn aan een buureffect (?bystander effect?) waarvan de precieze mechanismen nog wat onduidelijk zijn, maar dat ook een immuniteitsreactie tegenover de tumorcellen met zich zou meebrengen. De doelstelling van het team van professor Balzarini is de doeltreffendheid van deze gentherapie te vergroten door de verfijndheid van deze herpeswerende middelen (ganciclovir en afgeleiden) te richten op welbepaalde compartimenten binnen de tumorcellen (meerbepaald mitochondriën bijvoorbeeld) en ook door het buureffect te vergroten. De resultaten van hun werk zouden moeten leiden tot een optimale combinatie van chemotherapie met gentherapie.
Dokter Yves BeguinUniversité de Liège
Titel van het project Transplantation into NOD/SCID mice ex vivo expanded human hematopoietic stemm cell isolated from umbilical cord blood (Transplantatie van menselijke hematopoietische cellen ex vivo ontwikkeld op basis van navelstrengbloed bij NOD/SCID muizen)
Toegekend bedrag: 7 300 000 BEF verdeeld over 3 jaar Transplantatie van hematopoietische stamcellen (cellen die bestemd zijn om het bloed te herstellen) vormt vandaag een belangrijke behandeling voor patiënten met leukemie of andere zware hematologische aandoeningen. 70 % van de patiënten vindt echter geen compatibele donor, ondanks alle sensibilisatiecampagnes voor beenmergdonoren. Navelstrengbloed zou voor een groot deel de oplossing kunnen vormen. Het is immers rijk aan stamcellen in vergelijking met beenmerg. Deze cellen zijn makkelijk te verkrijgen omdat het volstaat het resterende bloed in de navelstreng op te vangen wanneer deze geknipt wordt. Deze stamcellen zijn bovendien minder ontwikkeld op immunologisch vlak. Dat verkleint het afstootrisico. Bij deze voordelen komt jammer genoeg ook een ongemak kijken. De navelstreng bevat maar een beperkt volume aan bloed (50 tot 150 milliliter) en dus ook een beperkt aantal stamcellen. Vandaar ook het idee van het onderzoeksteam van professor Beguin om een techniek op punt te stellen waarmee deze cellen in het laboratorium vermenigvuldigd kunnen worden alvorens de eigenlijke transplantatie uit te voeren. De resultaten van hun onderzoeken zouden kunnen leiden tot een gevoelige verhoging van het aantal patiënten die baat vinden bij stamceltransplantatie en tegelijk hun genezingskansen verhogen.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 04-366.76.90 Professor Wilfried De NeveUniversiteit Gent Titel van het project Clinical implementation of intensity modulated radiotherapy by dynamic multileaf collimators for pharyngeal, lung and prostate cancer (Klinische toepassing van radiotherapie met gemoduleerde intensiteit door het gebruik van veelstrokige dynamische collimatoren voor de behandeling van keelkanker, longkanker en prostaatkanker)
Toegekend bedrag: 6 000 000 BEF verdeeld over 3 jaar Radiotherapie met gemoduleerde intensiteit (IMRT) is een krachtig werkinstrument bij conforme radiotherapie. Deze techniek vermijdt de bestraling van gezonde naburige weefsels door de stralen enkel op het gezwel te richten. Dat is mogelijk dankzij de driedimensionale geometrie. Een onderzoeksproject dat door de Stichting onlangs gesteund werd, heeft geleid tot een verfijnde conforme radiotherapie door de stralingsdosis in een driedimensionale ruimte na te gaan en te optimaliseren. Het nieuwe project streeft ernaar deze techniek aan te vullen door de ontwikkeling van een veelstrokige dynamische collimator. Deze complexe technologie is al gebruikt in verschillende internationale onderzoekscentra om onopereerbare secundaire gezwellen in hoofd en hals te bestralen. Men heeft al tumorwerende respons kunnen behalen in omstandigheden met weinig of geen toxische effecten te wijten aan acute bestraling van patiënten die enkel nog palliatieve verzorging (met geleidelijke verhoging van de morfinedoses) kregen. Deze bemoedigende resultaten hebben het team van professor De Neve ertoe aangezet om deze technologie in België te ontwikkelen om primaire keelkanker, longkanker en prostaatkanker te behandelen waarbij de gebruikelijke radiotherapie meestal chronische neveneffecten veroorzaakt. Deze onderzoeken zouden moeten leiden tot vooruitgang inzake radiotherapie en tot een verbeterde levenskwaliteit van de patiënten.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting. Kliniek voor Radiotherapie en Kerngeneeskunde Universitair Ziekenhuis Gent De Pintelaan 85 9000 Gent
Tel. : 09-240.30.74 Professor Vincent GeenenUniversité de Liège Titel van het project Novel pathways of intrathymic cell signalling and focal adhesion in pathophysiology of lymphoproliferative diseases (Nieuwe manieren voor celsignalisatie focale adhesie in de thymus bij de fysiopathologie van lymfeproliferatieziekten)
Toegekend bedrag: 7 100 000 BEF verdeeld over 3 jaar De onderzoekers van het team van professor Geenen richten zich op het begrijpen van de werking van een vrijwel onbekend orgaan: de thymus (zwezerik). Deze bevindt zich achter het borstbeen en voor het hart. Hij speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van een belangrijke celpopulatie in ons afweersysteem: de lymfocyten. Bepaalde studies lijken erop te wijzen dat een gebrekkige ?opvoeding? van de lymfocyten binnen de thymus een rol zou kunnen spelen bij auto-immuunziekten (zoals diabetes bij jongeren bijvoorbeeld). Dat zou ook een rol kunnen spelen bij het ontstaan van lymfomen (kankers die zich ontwikkelen op basis van lymfocyten). Een beter zicht op de mechanismen die leiden tot de ongepaste ontwikkeling van T-lymfocyten zou kunnen leiden tot nieuwe behandelingswijzen.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 04-366.25.50 Doctor Carine MaenhautUniversité Libre de Bruxelles Titel van het project Identification and characterization of new genes involved in the control of cell proliferation, differentiation, apoptosis and oncogenesis (Identificatie en kenschetsing van nieuwe genen betrokken bij de controle van ceproliferatie en -differentiatie, apoptosis en oncogenese)
Toegekend bedrag: 6 900 000 BEF verdeeld over 3 jaar Celproliferatie vormt het resultaat van een opeenvolging van gebeurtenissen geregeld door biologische signalen die positief of negatief zouden kunnen werken. Deze signalen worden overgebracht naar specifieke eiwitten, de receptoren, en veroorzaken zo een eerste respons met vele gevolgen. Elk van deze gevolgen veroorzaakt weer andere gebeurtenissen enzovoort. Het geheel van deze reacties noemt men ?regelcascade?. In de loop van het kankerproces wordt deze regelcascade grondig verstoord. Ofwel wordt ze afgeremd ofwel wordt ze integendeel sterk geactiveerd. Het onderzoeksteam van dokter Maenhout probeert vooral een beter zicht te krijgen op de werkingsmechanismen van deze controlewegen. Zo proberen de onderzoekers nieuwe genen te identificeren die zijn gewijzigd tijdens het kankerproces. Op middellange termijn zouden hun resultaten kunnen leiden tot nieuwe behandelingen die in staat zijn om deze veranderingen te corrigeren.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 02-555.41.33 Doctor Rosita WinklerUniversité de Liège Titel van het project Molecular mechanisms responsible for the overexpression of the HER2 oncogene in human breast cancers (Moleculaire mechanismen die verantwoordelijk zijn voor de overexpressie van het HER2 oncogen bij borstkankers)
Toegekend bedrag: 3 000 000 BEF verdeeld over 3 jaar Dertig percent van alle borstkankers vertoont een wijziging van een welbepaald gen (HER2 genoemd) in het gezwel. Dat gen is in te grote hoeveelheden aanwezig in de kankercellen en wijst op een zware prognose. Deze ontdekking heeft het team van dokter Winkler ertoe geleid om de mechanismen die tot deze wijziging zouden leiden te begrijpen. Ze willen antilichamen op punt stellen die gericht zijn tegen de cellen die deze hinder op een abnormale manier uitdrukken om ze allemaal te elimineren of hun groei af te remmen. Er zijn al bemoedigende resultaten geboekt, zowel in het laboratorium als in enkele klinische onderzoeken. Nieuwe hoop dus voor de behandeling van deze ziekte.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 04-366.25.02 Doctor Jutte Van der Werff ten BoschVrije Universiteit Brussel Titel van het project Implementation of MRD analysis in the treatment of ALL (Implementatie van MRD analyse (minimaal resterende aandoening) bij de behandeling van acute lymfoblastische leukemie)
Toegekend bedrag: 3 600 000 BEF verdeeld over 3 jaar De intensiteit van de behandeling voorgesteld aan kinderen met acute lymfoblastische leukemie is gebaseerd op de risicofactoren geïdentificeerd op het moment van de diagnose (aantal witte bloedlichaampjes, immunologisch fenotype en leeftijd van de patiënt). Ondanks deze aanpak vertoont zowat 30 % van de patiëntjes een terugval. Het is dan ook van primordiaal belang zeer gevoelige methodes op punt te stellen om snel de respons op de behandeling te evalueren. Een van de beschouwde methodes zou erin bestaan om een dertigtal dagen na het begin van de behandeling de overblijvende abnormale cellen in het beenmerg van de patiënt op te sporen dankzij een fijne moleculaire analyse. De aanwezigheid van dergelijke cellen, die wijzen op een verhoogd terugvalrisico, zou toelaten om snel de lopende behandeling aan te passen, teneinde een optimale respons te bereiken dankzij een intensere chemotherapie. Vooraleer we deze techniek in ziekenhuismiddens introduceren, moeten we bepaalde vragen oplossen: voorspellende waarde van MRD bij verschillende subgroepen van patiënten, optimale periode om deze test uit te voeren, definitie van de drempelwaarden enzovoort. Dit onderzoeksproject wil op deze vragen antwoorden door een prospectieve, multicentrische studie uit te voeren met de hulp van het EORTC.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 02-477.45.67 Professor Eric Van MarckUniversiteit Antwerpen Titel van het project Molecular Pathobiology and oncology of malignant mesothelioma of the pleura (Moleculaire pathobiologie en oncologie van het kwaadaardig mesothelioom van het borstvlies) Toegekend bedrag: 5 050 000 BEF verdeeld over 3 jaar Korte omschrijving van het onderzoek Het kwaadaardig mesothelioom van het borstvlies (membraan dat de longen omringt) is een bijzonder agressieve kanker die resistent is aan de conventionele kankerbehandelingen. Bovendien krijgen de pathologen regelmatig te maken met het probleem een andere diagnose te stellen, bijvoorbeeld tussen een primair mesothelioom en een secundaire kanker die zich ontwikkelt ter hoogte van het borstvlies. Hoewel 75 % van de mesothelioomgevallen te wijten zijn aan asbestblootstelling, blijft bij de resterende 25 % de oorsprong onbekend. Bovendien zal de mesothelioomincidentie de komende drie decennia nog stijgen en in België alleen al duizenden patiënten maken. Deze alarmerende vaststellingen hebben het team van professor Van Marck ertoe geleid hun onderzoek te richten naar een beter zicht te krijgen op de ontwikkeling van de ziekte, op de identificatie van de factoren (andere dan blootstelling aan asbest) die een rol spelen bij het ontstaan ervan en op het ontwikkelen van nieuwe diagnostische tests. Onlangs werden virale sequenties geïdentificeerd in de mesotheliomen. Als de hypothese van virale oorsprong klopt, zou dat de weg openen naar het op punt stellen van nieuwe diagnostische merkers. We zouden dan kunnen proberen om de ziekte vroeger op te sporen bij risicogroepen (arbeiders uit de bouwsector bijvoorbeeld). Deze vroegtijdige opsporing zou toelaten om aan de betrokken patiënten een doeltreffender behandeling voor te stellen gebaseerd op de nieuwe aanpak (genetisch, immunologisch en/of antiviraal). De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Adres van het onderzoekscentrum
Tel. : 03-821.37.53 Dokter Johan NeytsKatholieke Universiteit Leuven Titel van het project
Study of the pathogenesis of hemangioma formation and exploring new strategies for the treatment of hemangiomas in a unique animal model Toegekend bedrag : 4 160 000 BEF verdeeld over 3 jaar Korte omschrijving van het onderzoek Hemangiomen zijn endotheel gezwellen die voorkomen bij 2,5 tot 12 % van de pasgeborenen en soms tot 22 % van de te vroeg geboren baby's van minder dan 1 kg. Deze hemangiomen duiken kort na de geboorte op en blijven de zes volgende maanden snel groeien. Deze wildgroeifase wordt meestal gevolgd door de regressie van het gezwel in de daaropvolgende 5 à 10 jaar. Toch verdwijnt zowat 10 % van de gezwellen niet volledig en 3 tot 5 % daarvan breiden zich enorm uit, soms zelfs tot vitale organen. Dat brengt het leven van de kinderen in gevaar. Behandelingen op basis van steroïden brengen geen afdoende respons en veroorzaken vaak het ontstaan van verwikkelingen. Het alfa interferon wordt soms met een zeker succes gebruikt, maar gaat gepaard met toxische nevenwerkingen. Tot op heden was er nog geen diermodel beschikbaar om de pathogenese van deze gezwellen te bestuderen en nieuwe behandelingen te testen. Toch lijkt dat type van model onmisbaar, want de hemangiomen komen voor bij zeer jonge kinderen en klinisch onderzoek gebaseerd op het gebruik van nieuwe geneesmiddelen is vaak moeilijk te realiseren. Daarom heeft het team van dokter Neyts zich over het probleem gebogen en hebben ze een uniek experimenteel model opgezet (met een rat). Daarmee kunnen ze de doeltreffendheid van remmers van angiogenese (vorming van nieuwe bloedvaten) testen tijdens de vorming van hemangiomen. De resultaten van dit onderzoeksteam zouden moeten leiden tot een beter zicht op de mechanismen die een rol spelen bij de vorming van dat type gezwel en tot de ontwikkeling van nieuwe behandelingen.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting. Adres van het onderzoekscentrum
Rega Instituut Professor Filip LardonUniversiteit Antwerpen Titel van het project Use of cultured human dendritic cells loaded with tumor antigens for optimal stimulation of in vitro antitumor immunity (Gebruik van menselijke dendrietcelculturen geladen met tumorantigenen voor een optimale stimulering van de antitumorimmuniteit in vitro)
Toegekend bedrag: 6 200 000 BEF verdeeld over 3 jaar Dit project kadert in de ontwikkeling van nieuwe protocollen voor kankerwerende immuuntherapieën (?therapeutisch antikankervaccin?) met mogelijke toepassing voor darmkanker en baarmoederhalskanker. Doelstelling is proberen de kankercellen te elimineren door de immuniteit van de patiënt voor zijn eigen kanker te stimuleren. Enkele jaren terug hebben onderzoekers de aanwezigheid van tumorantigenen op kankercellen bewezen. Het gaat om stoffen die enkel op de oppervlakte van kwaadaardige cellen aanwezig zijn en die de cellen van het afweersysteem kunnen herkennen met het zicht op hun eliminering. Toch gebeurt het dat het afweersysteem niet doeltreffend genoeg is en dat daardoor het gezwel blijft groeien of zich zelf op afstand verspreidt (uitzaaiingen). Een van de redenen voor deze functiestoornis komt voort uit het feit dat het gezwel zijn tumorantigenen niet doeltreffend genoeg toont aan de cellen van het afweersysteem. Vandaar het idee om cellen te gebruiken die antigenen vertonen (dendrietcellen genoemd) om de werking van het afweersysteem te stimuleren. De dendrietcellen worden afgenomen bij de patiënt op basis van het bloed dat stroomt, vermenigvuldigd in het labo en geladen met een tumorantigen vooraleer het opnieuw wordt geïnjecteerd. Als de resultaten van deze onderzoeken bemoedigend blijken te zijn, zou men een immuuntherapie kunnen voorstellen als aanvulling op de conventionele behandelingen. De techniek kan ook worden gebruikt om overblijvende kankercellen na chirurgie, chemotherapie of radiotherapie te vernietigen.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting. Dr Miika Vikkula & Dr Catherine GodfraindUniversité Catholique de Louvain Titel van het project Genetic analysis of brain tumors and ocular lesions in order to improve their diagnosis and prognosis (Genetische analyse van hersengezwellen en oogletsels om de diagnose en prognose ervan te verbeteren)
Momenteel weten we weinig over de mechanismen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van hersengezwellen en oogmelanomen. Bovendien is de prognose van deze ziekten vaak ernstig. Dat is te wijten aan de moeilijkheid om een precieze diagnose te bepalen en dus om te bepalen wat de beste behandeling is voor de patiënt met deze aandoening. Dokter Godfraind en dokter Vikkula proberen een antwoord op dat probleem te formuleren door de diagnose te verbeteren dankzij de analyse van de gewijzigde genen in hersengezwellen. De technieken van moleculaire genetica gebruikt in dit labo laten bijvoorbeeld toe om een goed onderscheid te maken tussen twee vormen van hersengezwellen: de oligodendrogliomen en de astrocytomen. Dat onderscheid is fundamenteel vermits een patiënt in het eerste geval gebaat is bij chemotherapie, terwijl in het tweede geval enkel radiotherapie (vrij zwak dan nog) een oplossing kan bieden. Op dezelfde manier zou de genetische kenschetsing van ooggezwellen moeten toelaten om de diagnose en de prognose te preciseren en bijgevolg zelfs de behandelingen van deze gezwellen.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. (1) : 02-764.65.30 Professor Philippe MartiatInstitut Jules Bordet Titel van het project Graft versus leukemia effect in chronic myeloid leukemia: minor histocompatibility of leukemic antigen. A clinical basic project. (Effect van transplantatie op leukemie bij chronische myeloïde leukemie: geringe histocompatibiliteit van leukemische antigenen. Een klinisch basisproject)
Transplantatie van ?stamcellen? uit beenmerg of navelstrengbloed gebruikt men tegenwoordig bij de behandeling van verschillende bloedziekten waaronder leukemie. Toch stoot men bij dat type van behandeling op twee grote problemen: het onvoldoende aantal compatibele donoren (slechts 25 à 30 % van de patiënten heeft een compatibele donor, broer of zus) en de afstootreacties. Deze reacties nemen toe met de leeftijd. Zo kan zowat de helft van de patiënten met een compatibele donor in de familie geen transplantatie ontvangen. Eerst moet men de middelen vinden om de afstootreacties bij transplantatie gevoelig in te perken. Dat is een van de doelstellingen van het team van professor Martiat. Ze richten hun onderzoek op de voorbereiding van specifieke bloedcellen (lymfocyten) die leukemie tegengaan en waarbij geen toxische neveneffecten optreden. Op middellange termijn zou de uitkomst van deze onderzoeken moeten toelaten om transplantatie uit te voeren bij een groter aantal patiënten met chronische myeloïde leukemie, waarbij ook oudere mensen of patiënten die geen compatibele donor in hun familie hebben. Op langere termijn zou deze behandeling ook kunnen worden toegepast op andere kankers waarvoor het risico op afstoten groot is of op patiënten met een gebrekkig afweersysteem.
De bovenstaande tekst is opgesteld door de Stichting tegen Kanker op basis van teksten die de geselecteerde kandidaten hebben opgesteld. Het gaat dus om gevulgariseerde teksten op verantwoordelijkheid van de Stichting.
Tel. : 02-538.32.17 |
|
| Laatste update op ( 11-03-2009 ) |
