Momenteel loopt er een groot klinisch onderzoek om een therapeutisch vaccin tegen longkanker (niet-kleincellige longkanker) te testen. Er zullen maar liefst 10 000 patiënten aan deze proeven deelnemen (waaronder een honderdtal Belgische patiënten). Doel is om een herval te vermijden na chirurgische verwijdering van het longgezwel. De eerste resultaten bij ongeveer 200 patiënten, die gedurende 4 jaar werden gevolgd, lijken alvast veelbelovend.

Commentaar van de Stichting tegen Kanker

Curatieve vaccins tegen kanker zijn van het type antikanker immuuntherapie. Doel daarvan is het bestrijden van een ziekte (kanker) die al in het lichaam aanwezig is. Dat is dus een totaal andere aanpak dan bij het traditionele preventieve vaccin. Dat is er immers op gericht om ons te beschermen tegen ziektes waaraan we achteraf blootgesteld kunnen staan (mazelen, rode hond, kinkhoest, griep enzovoort).

De eerste vaccins tegen deze kankers zijn ontwikkeld door een Belgisch team onder leiding van professor Thierry Boon, een ware pionier op dat vlak. De onderzoekers hadden ontdekt dat de kankercellen van het melanoom (een agressieve vorm van huidkanker) aan hun oppervlakte tumorale antigenen droegen. Het ging om kleine “antennes” die herkend konden worden door het afweersysteem van het lichaam. Het lichaam moet dan wel leren om ze correct te identificeren en om de cellen in kwestie te vernietigen, na toediening van een therapeutisch vaccin bijvoorbeeld.

Vervolgens heeft men ontdekt dat dergelijke tumorale antigenen (MAGE3 genoemd) ook te vinden waren aan het oppervlak van kankercellen bij patiënten met andere vormen van kanker, waaronder ook niet-kleincellige longkanker. Daaruit zou blijken dat 1 patiënt op de 3 met niet-kleincellige longkanker, drager zou zijn van dergelijke tumorale antigenen.

Het farmaceutisch bedrijf GlaxoSmithKline startte daarop met een eerste klinische test bij ongeveer 200 patiënten met niet-kleincellige longkanker. Na vier jaar opvolging en het behalen van heel positieve resultaten, start er momenteel een omvangrijk klinisch onderzoek (fase III). Daarvoor komen maar liefst 10 000 patiënten in aanmerking, verspreid over 400 ziekenhuizen wereldwijd. Onder hen ook een honderdtal Belgen.

Na chirurgische verwijdering van het gezwel zal elke deelnemende patiënt ofwel het vaccin ofwel een placebo krijgen gedurende een periode van 27 maanden. Noch de artsen, noch de patiënten weten wie het echte vaccin krijgt en wie het placebo. Deze informatie zal pas aan het eind van het onderzoek bekend worden gemaakt, zodat de resultaten zo objectief mogelijk geanalyseerd kunnen worden. In de loop van de behandeling zal elke patiënt kunnen genieten van een gezondheidsbalans, en dat gedurende vijf jaar na de oorspronkelijke injectie. Dat gebeurt om herval te vermijden. Vervolgens zullen de patiënten worden opgebeld tot 10 jaar na het begin van de behandeling, om de evolutie op lange termijn te evalueren.

Als de resultaten ook in deze fase positief blijven, zou die aanpak met vaccinatie ook gebruikt kunnen worden voor andere tumorale antigenen. Dat moet dan toelaten om verschillende kankers te behandelen. Het zou ook inzetbaar kunnen zijn in andere evolutiestadia van de ziekte. De hoop van onderzoekers en patiënten is dan ook heel groot. Overhaast tewerk gaan, heeft echter geen zin: alle mogelijkheden moeten goed worden bekeken in het kader van strikte klinische proeven om hun doeltreffendheid te bepalen.