Als een man met één van de hiervoor genoemde klachten bij zijn huisarts komt, zal deze een algemeen lichamelijk onderzoek doen. Daarbij zal de arts speciale aandacht besteden aan de door de patiënt aangegeven lichamelijke veranderingen.

Echografie van de zaadbal

Echografie is een onderzoek met behulp van geluidsgolven. De weerkaatsing (echo) van deze golven maakt organen en/of weefsels zichtbaar op een beeldscherm. Tijdens het onderzoek ligt de patiënt op een onderzoeksbank. Op de huid wordt een gelei aangebracht. Vervolgens beweegt de arts een apparaat, vergelijkbaar met een microfoon, over de zaadballen en omgeving.

Met dit onderzoek krijgt de arts een beeld van de plaats, de grootte en uitbreiding van een eventuele afwijking in de zaadballen. De afbeeldingen op het beeldscherm kunnen op foto's worden vastgelegd.

Echografie is een eenvoudig, niet belastend onderzoek voor de patiënt.

Bloedonderzoek op tumormerkstoffen

Het is gebleken dat kankercellen in een zaadbal bepaalde stoffen produceren die aan het bloed worden afgegeven. Deze stoffen worden tumormerkstoffen (tumormarkers) genoemd. Bij aanwezigheid van deze tumormerkstoffen in het bloed kan dit wijzen op zaadbalkanker en/of uitzaaiingen.

Bij ?gewoon' bloedonderzoek worden deze stoffen niet opgemerkt; daarvoor is een speciaal onderzoek van het bloed nodig.

Operatief onderzoek

Om met zekerheid vast te stellen of er sprake is van zaadbalkanker is weefselonderzoek nodig. Hiervoor is het noodzakelijk dat de zaadbal, de bijbal en de zaadstreng tijdens een operatie via de lies, uit de balzak worden verwijderd.
Deze organen worden onder de microscoop onderzocht door een patholoog. Het onderzoek wijst uit of er sprake is van zaadbalkanker of niet. Tevens wordt vastgesteld om welk type zaadbalkanker het gaat: een seminoom, een niet-seminoom of een combinatie van beide. Ook wordt de plaatselijke uitgebreidheid van de ziekte bepaald.

Als de uroloog vóór de operatie twijfelt of er sprake is van zaadbalkanker, wordt soms tijdens de operatie een stukje weefsel onderzocht. De patiënt is dan nog onder narcose. Als er geen sprake blijkt te zijn van kanker, kan de operatie bijtijds worden stopgezet.

Het is noodzakelijk dat de patiënt voor deze ingreep onder narcose wordt gebracht. De opname in het ziekenhuis duurt meestal enkele dagen.

Het verwijderen van een zaadbal leidt niet tot vermindering van de geslachtsdrift en evenmin tot impotentie. Als één zaadbal is verwijderd, blijft een man in staat kinderen te verwekken.

Medisch gezien gaat het om een betrekkelijk kleine operatie, maar in emotioneel opzicht zal het voor de patiënt een ingrijpende gebeurtenis zijn.