Gebruik van bioluminescente beeldvorming voor een betere typering van de verschillende tumorale subcategorieën

Zelfs al lijken ze schijnbaar op elkaar, toch zijn kankers niet identiek. De moleculaire verschillen kennen die bestaan binnenin kankercellen kan de diagnose en de behandelingen van elke zieke danig veranderen door de weg te openen voor behandelingen “op maat”.

De context

De diagnose en de behandelingen zijn verbeterd dankzij de vooruitgang van de “klassieke” medische beeldvorming. Die laat toe om met een toenemende nauwkeurigheid afwijkingen op te sporen in organen of weefsels. Sinds 10 jaar vervolledigt en verrijkt een nieuw onderzoeksdomein, voortvloeiend uit de ontwikkelingen in moleculaire biologie, deze vooruitgang.

Met de metabolische beeldvorming wordt het inderdaad mogelijk om de werkingsmechanismen van de cellen - in het bijzonder die van de kankercellen - en de biochemische sporen die een rol spelen in het kankerproces te visualiseren. Deze onderzoeken hebben een essentieel element aan het licht gebracht: het merendeel van de kankers vertoont een grote heterogeniteit. Deze moleculaire verschillen tussen kankercellen vertalen zich in heel gevarieerde prognoses en reacties op behandelingen, zelfs wanneer het kankers van dezelfde categorie zijn. De elementen van de metabolische beeldvorming vervolledigen dus de classificatie-informatie van kankers gebaseerd op hun cellulair aspect (histologie) en hun vertrekorgaan. Het door de UA ingediende project draagt als naam “Visualisatie van de kankermechanismen door de ontwikkeling van nieuwe modaliteiten van metabolische beeldvorming” en moet aan onderzoekers toelaten om hierin verder vooruitgang te boeken.

De inzet

Om dat te doen willen de onderzoekers middelen ontwikkelen die toelaten “om te zien wat ze kennen en te begrijpen wat ze zien”. Dankzij de technieken voor metabolische beeldvorming trachten ze, binnenin de cellen, een zicht te krijgen op de biologische mechanismen en de verschillende biochemische sporen die een rol spelen in het kankerproces. Maar ook op degene die onverwachts opduiken en verantwoordelijk zijn voor wijzigingen tijdens de verschillende behandelingen.

Op termijn zullen de onderzoeken nog nauwkeuriger de talloze subcategorieën van kanker kunnen identificeren en differentiëren. Deze vooruitgang zou leiden tot de ontwikkeling van diagnoses en behandelingen “op maat”, bepaald in functie van de moleculaire verschillen van de kankercellen bij elke patiënt.

Verwachte voordelen voor de patiënt

Een nauwkeuriger differentiatie van de vele subcategorieën in gezwellen zal uitmonden in een aangepastere begeleiding van elke patiënt. Een nog meer betrouwbare voorspelling van de reactie op een behandeling of een combinatie van behandelingen zal mogelijk worden. En dat opent de deur voor een spectaculaire vooruitgang van “doelgerichte” behandelingen.

Het te volgen parcours

Met behulp van nieuwe middelen voor beeldvorming zullen de onderzoekers celmateriaal van proefdieren of tumorstalen van patiënten gebruiken. De onderzoeken en gedetailleerde analyses zullen draaien rond de moleculaire mechanismen die een rol spelen bij de verschillende types van behandelingen (radiotherapie, chemotherapie, doelgerichte behandelingen). Bijzondere aandacht zal gaan naar cijfers van tumorgroei, het overleven van de cellen, de apoptose (geprogrammeerde celdood), de invloed van zuurstofgebrek (hypoxie). Maar ook naar de doeltreffendheid van de behandelingen, de hypoxiemerkers, de graad van expressie en fosforilatie (activering) van verschillende eiwitten.

De werkingsmiddelen

De universiteit van Antwerpen wil de verworvenheden van de moleculaire biologie en de biobeeldvorming combineren in één enkel onderzoeksplatform. Het door de Stichting tegen Kanker toegekende bedrag van € 299 000 moet toelaten om dit oncologisch platform gedeeltelijk te ontwikkelen. Het zal uitsluitend bestemd zijn voor onderzoek dankzij de aanschaf van een systeem voor bioluminiscente beeldvorming.

Openheid voor samenwerkingen

Vijf departementen en onderzoeksteams aan de universiteit van Antwerpen zijn rechtstreeks betrokken bij dit project. Het gaat om CORE (Center for Oncological Research), het departement nucleaire geneeskunde, het laboratorium voor experimentele hematologie, het centrum voor medische genetica en Applied Molecular Biology Research (AMBIOR).

Er bestaan al informele samenwerkingsakkoorden met de UGent en de VUB (Brussel).

Op internationaal vlak lopen er samenwerkingsprojecten met Queen’s University Belfast en, via de groep AMBIOR als lid van het Euregional Platform for Advancing Cancer Treatment II, kunnen er complementaire expertises worden gezocht met de universiteiten van Maastricht en Aken.

Coördinaten van de projectverantwoordelijke

Professor Marc Peeters
Multidisciplinary Oncology Center Antwerp
Universiteit Antwerpen
Campus Drie Eiken
Universiteitsplein 1
2610 Wilrijk

Tel.: 03 821 39 54
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken