Beter begrijpen van genetische en moleculaire veranderingen om tot behandelingen ‘op maat’ te komen

Om behandelingen “op maat” te kunnen ontwikkelen, moet men blijven proberen een beter zicht te krijgen op de wijzigingen die binnen de gezwellen de genen en hun DNA aantasten. Om dat te bereiken, is een snelle sequencer onontbeerlijk.

De context

Hoe ontwikkelen kankers zich? Om dat te ontdekken, heeft de vooruitgang in de moleculaire genetica tijdens de voorbije decennia een ware revolutie ontketend dankzij de vooruitgang op het vlak van genoomsequencingtechnieken (het volledige erfelijke materiaal). Die vooruitgang heeft geleid tot de ontdekking en analyse van de wijzigingen die, in het DNA (desoxyribonucleïnezuur dat de informatie bevat die nodig is voor de aanmaak van eiwitten) van onze genen, de ontwikkeling van kankercellen conditioneren. Kankers zijn immers het resultaat van schade aan het DNA, waarvan de sequenties onze genen vormen.

Met het project “Aanschaf van een platform voor sequencing aan hoog debiet voor de analyse van genoom, transcriptoom en epigenoom van tumorstalen” zullen de onderzoekers van de UCL de miljoenen nucletotiden (elementair bestanddeel van het DNA, samengesteld uit een suiker, een fosfaat en een stikstofbasis), waarvan de herhaling het genoom vormt, zeer snel, preciezer en goedkoper kunnen analyseren.

De inzet

Om de ontwikkeling van talloze kankers beter te kunnen begrijpen, is een preciezere identificatie van de schade aan genen – en van de schade in de moleculaire omgeving van genen (epigenetica) – onontbeerlijk. Deze onderzoekspiste is ook een van de meest veelbelovende sporen om de diagnose te verbeteren en om nieuwe behandelingsmethoden te ontwikkelen.

Verwachte voordelen voor de patiënt

De in het kader van dit project bestudeerde aandoeningen zijn voornamelijk bloedkankers, borstkanker, hersentumoren bij kinderen, melanomen (huidkankers), darmkankers, hoofd- en halskankers.

Op termijn moet dit leiden tot een persoonlijker begeleiding van patiënten die aan deze aandoeningen lijden, met behandeling op maat. De onderzoeken zouden inderdaad moeten uitmonden in de identificatie van nieuwe tumormerkers, die in staat zijn de reactie op behandelingen te voorspellen. Zo zullen we de patiënten die baat kunnen hebben bij een bepaalde behandeling nog beter kunnen selecteren. Anderzijds verwacht men zich ook aan de opsporing van nieuwe behandelingsdoelen en dus de mogelijkheid van nieuwe behandelingen.

Het te volgen parcours

Op basis van tumorstalen dient er een bijzonder gedetailleerde analyse te gebeuren van de genetische wijzigingen (translocaties, deleties, amplificaties, puntmutaties, enzovoort), die aan de basis liggen van de ontwikkeling van verschillende kankers. Het gaat hier over alle genen, maar ook op een meer beperkte manier over het DNA omgezet in RNA (transcriptomen, d.w.z. de moleculen die als matrix dienen voor de aanmaak van eiwitten). Ook op het programma: het onderzoek van chemische wijzigingen die de expressie van het genoom wijzigen zonder de volgorde te veranderen (epigenomen).

De werkingsmiddelen

De toekenning van een bedrag van € 998 000 door de Stichting tegen Kanker zal dienen voor de aanschaf van een nieuw platform voor sequencing. Dat moet aan de teams van de UCL toelaten om performant en competitief te blijven op de verschillende vlakken van het kankeronderzoek. Bovendien is met dit soort toestel sequencing op “chips” mogelijk, wat dan weer de mogelijkheid biedt om grote hoeveelheden gegevens te verzamelen dankzij de miniaturisatie en de groepering van reacties. De analyse van genomen, transcriptomen en epigenomen zal op een snellere en goedkopere manier kunnen gebeuren dan bij de vorige generatie sequencers.

Openheid voor samenwerkingen

Het platform zal geïnstalleerd worden binnen het Instituut de Duve, op de terreinen van de UCL (Woluwe). Het zal in de eerste plaats toegankelijk zijn voor 12 teams van de UCL, verenigd in een consortium voor deze financiering, maar ook voor de hele wetenschappelijke gemeenschap. Die zullen zo hun projecten kunnen voortzetten en versterken.

Interuniversitaire en internationale samenwerkingen (Duitsland, Italië, USA) liggen in het verschiet.

Coördinaten van de projectverantwoordelijke

Professor Miikka Vikkula
Laboratoire de Génétique Moléculaire Humaine
Institut de Duve
Université catholique de Louvain
Avenue Hippocrate, 5e verdieping
1200 Brussel

Tel.: 02 764 74 90
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken