De verschillen tussen tumoren opsporen: een stap naar gepersonaliseerde geneeskunde

Gezwellen zijn niet homogeen. Waarom de behandelingen dan niet nog meer individualiseren in functie van de verschillen tussen de subpopulaties van kankercellen? Vooraleer dergelijke resultaten geboekt kunnen worden, is er onderzoek op proefdieren nodig. Dat zal worden vergemakkelijkt door de aanschaf van specifieke apparatuur.

De context

De behandeling van kanker door radiotherapie blijft vooruitgang boeken. Een nauwe koppeling tussen radiotherapie en steeds krachtiger technieken voor medische beeldvorming (zoals MRI of Magnetic Resonance Imagery en PET of Positron Emission Tomography) draagt bij tot die vooruitgang. Radiotherapeuten slagen er zo niet alleen in om de te bestralen volumes steeds preciezer te bepalen, maar ook om de bestralingsdosis in bepaalde zones van het gezwel te verhogen en tocheen optimale bescherming van de gezonde weefsels te bekomen. Bovendien is het met de nieuwste beeldvormingstechnologie mogelijk om gezwellen beter te karakteriseren.

Naast de technologische vooruitgang voor bestraling en beeldvorming, draagt ook het onderzoek naar de achterliggende oorzaken van kanker verder bij tot de ontwikkeling van verbeterde behandelingen. Zo blijkt een kankergezwel niet te bestaan uit een homogene massa identieke cellen. Onderzoekers hebben ontdekt dat deze heterogeniteit gepaard gaat met verschillende gevoeligheden voor de behandelingen. Op die manier werden onder andere de weerstandsmechanismen tegen behandelingen in bepaalde tumorzones geïdentificeerd, bijvoorbeeld omwille van slechte zuurstoftoevoer (hypoxie).

Het project “Preklinisch onderzoek rond radiotherapie”, ontwikkeld door de Universiteit Gent en uitgevoerd op kleine proefdieren, streeft ernaar om zowel de achterliggende mechanismen van het ontstaan van kanker als mogelijke behandelingswijzen (die nog in volle ontwikkeling zijn) te blijven onderzoeken. Specifieke apparatuur geschikt voor onderzoek en behandeling van proefdieren moet die taak vergemakkelijken.

De inzet

Het ultieme doel van dit project bestaat erin de doeltreffendheid van behandelingen met radiotherapie bij kankerpatiënten nog te verbeteren. Dat omvat ook het onderzoeken van nieuwe radiotherapeutische technieken of nieuwe behandelingsschema’s. Dergelijke onderzoeken direct uitvoeren bij mensen is bijzonder moeilijk, omdat de verschillende subpopulaties van cellen waaruit een gezwel bestaat niet apart kunnen worden onderzocht. Preklinisch onderzoek, uitgevoerd op proefdieren, is dan ook nodig vooraleer over te gaan tot klinische studies bij patiënten.

Verwachte voordelen voor de patiënt

Preklinische onderzoeken op proefdieren zorgen ervoor dat we nieuwe radiotherapietechnieken kunnen selecteren voor we ze met de grootste voorzichtigheid toepassen bij mensen. Naast nieuwe radiotherapietechnieken zouden ook nieuwe bestralingsschema’s of nieuwe combinaties van radiotherapie, chemotherapie en doelgerichte geneesmiddelen bestudeerd kunnen worden.

De werkingsmiddelen

De Universiteit Gent heeft op dit vlak al een internationale reputatie opgebouwd. De verdere uitbouw kampt momenteel echter met praktische moeilijkheden. Voor beeldvorming en bestraling van zeer kleine volumes bij proefdieren is speciale apparatuur vereist. De UGent beschikt daar maar gedeeltelijk over. Meer bepaald ontbreekt een apparaat voor beeldvorming door magnetische resonantie (MRI) en een bestralingstoestel, die allebei zijn aangepast aan kleine proefdieren.

De subsidie van € 997 000, toegekend door de Stichting tegen Kanker aan de Universiteit van Gent, moet toelaten om specifiek materiaal aan te schaffen (een bestralingsapparaat en een toestel voor beeldvorming door magnetische resonantie), aangepast aan de kleine proefdieren. Zo kan een uiterst performant preklinisch platform worden uitgebouwd dat cruciaal is om efficiënt nieuwe vindingen te kunnen vertalen in klinische toepassingen.

Openheid voor samenwerkingen

Verschillende departementen en onderzoekslaboratoria van de UGent zijn direct betrokken bij dit project. De UGent zal ook andere Belgische universiteiten of medische instellingen aansporen om hun interesse voor de onderzoeksinfrastructuur te laten blijken en de betrokken onderzoekers er toegang toe te geven.

Publicaties in de internationale wetenschappelijke vakpers zullen de resultaten van deze onderzoeken ter beschikking stellen van de hele wetenschappelijke gemeenschap zodat de opgebouwde kennis en expertise nog beter kan bijdragen tot de verdere ontwikkelingen in kankertherapie.

Coördinaten van de projectverantwoordelijke

Professor Eric Mortier
Decanaat Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen
Universiteit Gent
De Pintelaan 185
9000 Gent

Tel.: 09 332 41 91
E-mail : Dit e-mailadres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken