De voorbije twintig jaar heeft de wetenschap geboekt.

Deeltjesversnellers kunnen de kankers dieper bestralen en tegelijk de oppervlakkige weefsels sparen.

Sinds de jaren negentig kunnen krachtigere computers en een nieuw systeem dat de stralenbundels beperkt (collimator genoemd), complexe stralingsvelden creëren die de naburige, gezonde weefsels sparen.

Een nieuwe, gesofisticeerde techniek is de intensiteitsmodulatie, om de intensiteit in het stralingsveld zelf aan te passen.

Radiotherapie is uitgegroeid tot een complexe discipline. De medewerking is vereist van radiotherapeuten, gespecialiseerde technische verpleegkundigen en specialisten inde geneeskundige fysica.

Er loopt onderzoek naar andere aanpakken om de doeltreffendheid te vergroten. Zo wil men de fysieke (stereotaxische radiotherapie, constitutieradiotherapie, pre-operatieve radiotherapie) of de biologische dosis (aanpassingen in het opdelen, radiosensibilisatoren, genetische wijzigingen) verhogen, en de behandeling voor elke patiënt en elk gezwel individualiseren (onderzoek op de voorspellende tests van radiogevoeligheid...).

Enkele voorbeelden:

• constitutieradiotherapie

Met kleinere veiligheidsmarges blijft het te bestralen volume van het gezwel tot een minimum beperkt. Met een kleiner bestraald volume of een verhoogde dosis blijven de nevenwerkingen beperkt. Dat vergroot dan weer de doeltreffendheid.

Een dergelijke ontwikkeling is mogelijk dankzij de aanzienlijke vooruitgang in de informatica-apparatuur: met de nieuwe planningsstations voor behandelingen kan men de patiënten en hun interne structuren goed zien in een virtuele ruimte en er zich in verplaatsen. Zo kan men ook het gedrag van bundels in een volume bepalen en niet meer in een opeenvolging van onafhankelijke, parallelle vlakken. De derde dimensie biedt ook de mogelijkheid om meer bundels te gebruiken en ze beter te richten. Zo'n toestel geeft informatie over de dosisverdeling in de drie dimensies van de ruimte en over de doses die aan de verschillende organen en aan het gezwel zijn afgeleverd.

• bestraling onder stereotaxische omstandigheden (radiochirurgie)

Historisch gezien gaat de ontwikkeling terug tot 1951, wanneer een toestel is ontwikkeld dat is samengesteld uit kleine bundels die in een punt convergeren. Uit dat concept is het Gamma Knife geboren. Dat is een toestel dat uit 201 cobaltbronnen bestaat, geschikt op een halve bol. Elke bron is naar een welbepaald punt van de hersenen gericht. Een dergelijk apparaat werkt heel precies, tot op minder dan één millimeter. Er zijn ook andere ontwikkeld, zoals de lineaire deeltjesversnellers met speciale collimatoren om minibundels te verkrijgen.

• aanpassingen in de verdeling

Spelen met de verdeling van de bestralingen is een andere manier om de biologische dosis te verhogen.

Een klassiek hyperverdelingsschema omvat twee bestralingssessies per dag; de totale duur van de bestralingen verschilt niet van een klassiek schema, maar doordat elke sessie een kleinere dosis gebruikt, ontstaat een hogere totale bestralingsdosis zonder dat de risico's op verwikkelingen achteraf toenemen.

Een versneld hyperverdelingsschema daarentegen heeft als doel de totale duur van de behandeling te beperken. Het doel is het risico op een herbevolking tijdens de behandeling te vermijden.

• de voorspellende tests

De parameters van de radiotherapie (dosis, verdeling) aanpassen aan de biologische kenmerken van het gezwel en de naburige, gezonde weefsels.