De reden om drugs te gebruiken verschilt van persoon tot persoon. Dat heeft te maken met zijn persoonlijke geschiedenis, zijn gezondheid, zijn familiale en sociale omgeving enzovoort.

Verschillende factoren kunnen samen een rol spelen en geleidelijk tot toxicomanie leiden. Bepaalde van die factoren zijn al geïdentificeerd. U vindt ze hierna opgesomd :

• De behoefte om de nieuwsgierigheid te bevredigen, het verlangen om te experimenteren en zo het effect van het product te kennen.
• De behoefte om iets te doen wat niet mag.
• De zoektocht naar een toestand van euforie, van zich goed voelen.
• Als antwoord op druk vanuit een groep.
• De behoefte om emoties onder controle te houden, om problemen het hoofd te kunnen bieden.
• Psychische veranderingen voor artistiek gebruik.
• Pogen om angst in te perken of depressie in bijzondere psychologische of psychiatrische omstandigheden.
• Verhoging van de seksuele prestaties.

Naast de vermelde elementen kunnen ook andere motieven het nemen van drugs beïnvloeden :

• Sociale en omgevingsfactoren: beschikbaarheid van het product, de sociale omgeving waarin iemand leeft, zijn ethiek, spanningsfactoren, culturele verboden, zware sociale en familiale situaties (bv. werkloosheid, scheiding van geliefden).
• Erfelijke factoren: verschillende onderzoeken wijzen op erfelijke aspecten bij mensen die aan bepaalde producten verslaafd raken.
• Positieve en negatieve versterking: de eerste ervaring bepaalt of de gebruiker het product opnieuw gaat proberen. Is de eerste kennismaking positief uitgevallen, dan zal de gebruiker nog eens zijn toevlucht nemen tot dit product. Heeft de gebruiker er een slechte ervaring mee gehad, dan spreekt men van negatieve versterking: zijn behoefte om het product nog eens te proberen, zal zeker afnemen.

Wat is verslaving ?

De eenvoudigste definitie zou kunnen zijn: een gedrag (een gebruik) waar de persoon niet mee kan stoppen zonder last of zonder te lijden.

Klassiek onderscheiden we twee vormen: de fysieke en psychologische verslaving. Bij sommige drugs zoals tabak dient ook rekening gehouden met een gedragsafhankelijkheid.

• Fysieke verslaving uit zich door een ontwenningssyndroom zodra het druggebruik stopt: bij voorbeeld angstaanvallen, overmatig zweten, misselijkheid, braken, versneld hartritme, mentale verwarring of hallucinaties.
• Psychologische verslaving uit zich door het onweerstaanbare verlangen om drugs te gebruiken in bijzondere psychologische omstandigheden om de angst te verminderen. Bijvoorbeeld bij uitgesproken emotionele stress.

Verslaving is het gevolg van het regelmatige gebruik van een of meerdere drugs. Ze is afhankelijk van het soort drug, de manier en omstandigheden van gebruik, de persoonlijkheid van de gebruiker. Afhankelijk van het gebruik treedt verslaving al dan niet snel op. In ernstige vorm gaat het om een onweerstaanbaar verlangen naar het middel zodat de gebruiker een compulsieve (dwangmatige) drang heeft om het middel te zoeken ("craving").