Kanker van de vulva of schaamlippen is een relatief zeldzame vorm van kanker in België. Jaarlijks wordt deze kankersoort gediagnosticeerd bij ongeveer 170 vrouwen in ons land. Meestal komt vulvakanker voor bij vrouwen ouder dan 70 jaar maar hij kan ook op veel jongere leeftijd voorkomen.

Oorzaken

Verschillende soorten vulvakanker

Vulvakanker groeit aan de oppervlakte van de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen. Er bestaan verschillende kwaadaardige gezwellen van de vulva naargelang het type weefselcellen waaruit zij zijn ontstaan. Afhankelijk van de oorsprong (het type cellen) van de tumor kan ook de behandeling verschillen.

Vulvakanker ontstaat in meer dan 70% van de gevallen uit cellen van de bovenste laag van de opperhuid (plaveiselcellen) en wordt dan plaveiselcelcarcinoom genoemd. Zeldzamer zijn vormen van vulvakanker die ontstaan uit:

• de onderste laag cellen van de opperhuid (basaalcelcarcinoom);
• het klierweefsel van de vulva (adenocarcinoom);
• pigmentcellen van de huid (melanoom).

We zullen het verder hebben over de meest voorkomende vorm van vulvakanker, dus het plaveiselcelcarcinoom van de vulva.

Voorstadia van vulvakanker

Er zijn verschillende afwijkingen van de vulva die nog geen kanker zijn, maar dit wel kunnen worden. De cellen van de vulva wijken in dat geval af van normale cellen. Doorgaans verdwijnen deze cellen vanzelf. Soms kan uit de afwijkende cellen kanker ontstaan. Deze van oorsprong niet-kwaadaardige afwijkingen zijn een voorstadium van vulvakanker en worden premaligne of prekanker-afwijkingen genoemd.

Klachten

De klachten bij dergelijk voorstadium van vulvakanker kunnen wisselen: jeuk, branderig gevoel aan de schaamlippen en pijn (bij het vrijen) tot een plekje op de schaamlippen met een afwijkende kleur of een wondje. Veel vrouwen hebben wel eens last van dergelijke klachten, die niets met kanker te maken hebben en meestal vanzelf verdwijnen. Blijven de klachten langer dan enkele weken aanhouden, raadpleeg dan uw arts. Als uw arts denkt dat de klachten mogelijk te maken hebben met een prekanker-afwijking, dan zal hij u naar een gynaecoloog verwijzen.

Behandeling

De gynaecoloog zal zo nodig een stukje weefsel (biopsie) wegnemen en laten onderzoeken om vast te stellen om welke soort afwijking het gaat. Soms kan ook nog een CT-scan, MRI en/of andere onderzoeken worden aangevraagd. De behandeling wordt vastgesteld aan de hand van het soort afwijking en de klachten. Bij een prekanker-afwijking is een plaatselijke behandeling meestal voldoende. Deze kan bestaan uit:

• Een behandeling met zalf waaraan geneesmiddelen zijn toegevoegd die de klachten verminderen.
• Vernietiging van het abnormale weefsel met behulp van laser.
• Chirurgische verwijdering van het abnormale weefsel.

Vaak zal een combinatie van deze behandelingen worden uitgevoerd. Als er een dergelijke prekanker-afwijking bestaat, dan is een langdurige (soms zelfs levenslang) controle bij de gynaecoloog nodig.

Indien het om vulvakanker gaat, dan zijn er drie mogelijke behandelingen:

• operatie (chirurgie);
• bestraling (radiotherapie) meestal na een operatie;
• chemotherapie (behandeling met celdelingremmende geneesmiddelen).

Vaak is een combinatie van deze behandelmethoden nodig.