Deze wet omschrijft de belangrijkste rechten van patiënten, in het bijzonder:

-het recht op kwaliteitsvolle dienstverstrekking,
-het recht op vrije keuze van de beroepsbeoefenaar en recht op wijziging van deze keuze,
-het recht op informatie,
-het recht om vrij toe te stemmen in een tussenkomst en deze toestemming in te trekken,
-het recht op een zorgvuldig bijgehouden en veilig bewaard patiëntendossier,
-het recht op inzage van het patiëntendossier,
-het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer,
-het recht om een klacht neer te leggen en deze behandeld te zien.

Wat zijn de verplichtingen van patiënten en zorgverleners?

Zelfs indien in de wetgeving niet uitdrukkelijk de plichten van de patient worden aangegeven, werd in de rechtspraak meermaals het concept van gedeelde verantwoordelijkheid tussen de beroepsbeoefenaar van de gezondheidszorg en de patiënt bevestigd.
De relatie tussen zorgverlener en patiënt wordt hierin gelijkgesteld met een contract tussen twee partijen, die elk bepaalde prestaties moeten respecteren.
Zo zou er sprake zijn van een model-patiënt, die normaal voorzichtig en bedachtzaam is.

Tot de verplichtingen van de patiënt behoren:

-het naleven van de behandelingen (en van de preventiemaatregelen),
-het respecteren van de instructies van de arts en van de eventueel voorgeschreven maatregelen,
-de plicht om eerlijke en volledige informatie te verstrekken aan de zorgverleners,
-het respect voor de zorgverleners en voor de andere patiënten (vertrouwelijkheid),
-de plicht om zich normaal en voorzichtig te gedragen tijdens de behandelingen.

Het begrip ?informed consent? van de patiënt vereist niet alleen een (vaak herhaalde) inspanning om informatie te verstrekken door de zorgverlener, maar ook de actieve medewerking van de patiënt.
Deze laatste moet de informatie die hij ontvangt dus op een correcte manier gebruiken.

Ook de zorgverleners hebben verplichtingen die hun oorsprong vinden in de deontologie.
Deze omvatten:

-een bekwaamheidsplicht (zowel op technisch als op menselijk vlak),
-de plicht om de geschikte middelen weldoordacht te gebruiken,
-de plicht om zijn individuele beperkingen in acht te nemen,
-de plicht om de rechten van de patiënt te respecteren.

De wet voorziet in een aantal strafrechtelijke bepalingen die bepaalde gedragingen van de arts (schending van het beroepsgeheim, niet verlenen van bijstand aan personen in nood, enz) zwaar bestraffen.

Anderzijds hebben de zorgverleners ook het recht op respect voor hun persoon, hun bekwaamheid, hun kwaliteiten en hun beperkingen. We denken daarbij ook aan het recht op een vergoeding die evenredig is met hun kwalificatie en hun beschikbaarheid.

Rechten, plichten en gezondheidsbeleid?

De wetgeving en de rechtspraak kunnen lang niet alles oplossen. Het politieke beleid heeft een grote invloed op deze talrijke rechten en plichten. Het bepaalt immers de beschikbare middelen op basis van criteria die eerder economisch dan medisch zijn. Zullen de rechten die werden toegekend aan de patiënten het mogelijk maken om beperkingen op de gezondheidszorg om budgettaire redenen te voorkomen? Zou het niet naleven van hun plichten gebruikt kunnen worden als voorwendsel om bepaalde patiënten uit te sluiten van een medisch-sociale dekking? Door de evolutie van de gezondheidskosten moeten we waakzaam blijven op het vlak van de rechten en plichten, zowel van patiënten als van zorgverleners.