Britse onderzoekers hebben de volledige genetische code ontcijferd van kleincellige longkanker en van het kwaadaardig melanoom (de meeste agressieve vorm van huidkanker).

Kanker is te wijten aan mutaties van het DNA van de cellen in de loop van de tijd. Twee onderzoeken – het ene rond kwaadaardig melanoom, het andere rond kleincellige longkanker ) hebben nu voor het eerst alle mutaties aan het licht gebracht, die zich voordeden in het genoom (het geheel van alle genen) van die twee kankers. Volgens de onderzoekers vormt dit werk een echt “keerpunt” in de kennis van de ontwikkelingsmechanismen van deze twee ziektes.

Commentaar van de Stichting tegen Kanker

Kankers zijn te wijten aan genetische afwijkingen – mutaties van het DNA – die veroorzaakt kunnen worden door omgevingsfactoren als tabaksrook, schadelijke chemische stoffen of een overmatige blootstelling aan UV-stralen bijvoorbeeld. Als de cellen zelf deze wijzigingen niet veranderen, kunnen ze, door zich in de tijd op te stapelen, het kankerproces in gang zetten en een ongecontroleerde groei van de beschadigde cellen in gang zetten.

De onderzoekers van het Sanger Institute (UK) en hun Amerikaanse en Nederlandse collega’s hebben de genetische afwijkingen in kaart gebracht van gezwellen bij patiënten met longkanker of een melanoom (bijzonder agressieve vorm van huidkanker).

Longkanker veroorzaakt wereldwijd ongeveer een miljoen overlijdens per jaar. Uit het bovenvermelde onderzoek blijkt dat het genoom van een patiënt met longkanker een heel groot aantal mutaties bevat (ongeveer 23 000). Het merendeel van die mutaties wordt veroorzaakt door een cocktail van chemische stoffen in sigaretten. Goed nieuws is dat rokers het risico van longkanker kunnen beperken door onmiddellijk te stoppen met roken.  Gemuteerde longcellen kunnen waarschijnlijk worden vervangen door nieuwe cellen afkomstig van longstamcellen, die geen mutaties bevatten.

Het genoom van het melanoom bevat meer dan 33 000 mutaties. Heel wat van die mutaties dragen duidelijk de sporen van blootstelling aan UV-stralen, de belangrijkste oorzaak van melanoom. De analyse toont ook andere, minder voor de hand liggende mutaties, die geen verband houden met UV-blootstelling. Ze ontstonden waarschijnlijk toen kankercellen uit de huid zich naar dieper gelegen weefsel gingen verplaatsen.

Deze onderzoeken zijn uitgevoerd in het kader van een internationaal consortium voor het kankergenoom, waaraan een tiental landen meewerken. Bedoeling is om een cataloog op te stellen van alle genetische afwijkingen van verschillende soorten kanker.

Het resultaat van deze werken, gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature, moet toelaten om beter te begrijpen hoe het lichaam de schade probeert te herstellen die de kankers veroorzaken en hoe dat het kankerproces probeert tegen te houden. De ontcijfering van de genetische kaarten moet ook leiden tot een betere diagnose van de ziekte en nieuwe behandelingen.

Mike Stratton, verantwoordelijke voor het project Genome Cancer en directeur van het Sanger Institute, zegt dat de wetenschappelijke gemeenschap voortaan als doelstelling heeft om de genoomsequenties van alle soorten kanker te bepalen. Een ambitieuze doelstelling vermits er meer dan honderd verschillende kankers bestaan. Voor elk daarvan zal dat soort analyse verschillende maanden onderzoek vergen.

Op termijn, met een verbetering van de sequentietechnieken en een daling van de kosten, zou elke patiënt van een dergelijke analyse kunnen genieten. Dat zal de artsen helpen om voor elk geval de gepaste behandeling te kiezen.