Straling

Er zijn twee grote groepen straling: ioniserende en niet-ioniserende. 
 
  • Ioniserende straling is het krachtigst. Ze bevat genoeg energie om de verbindingen tussen moleculen te verbreken. Ze is met andere woorden in staat om schade te veroorzaken binnenin de cellen zelf, aan het DNA. Voorbeelden van ioniserende straling zijn kosmische stralingen (komende van de ruimte en de zon), röntgen- en gammastralen en andere radioactieve stralingen.
  • Niet-ioniserende straling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door elektromagnetische velden. Deze straling is afkomstig van zowat elk apparaat dat op elektriciteit werkt: van hoogspanningslijnen tot televisie en gsm. Deze straling is veel minder krachtig dan ioniserende stralingen, en kan geen directe schade aan het DNA veroorzaken, maar is wel zo goed als altijd en overal aanwezig.
 
Opmerking: ultraviolette straling (uv-straling) bevindt zich pal tussen beide types stralingen in en kan dus, naar gelang haar aard (uv A-licht, uv B-licht of uv C-licht), meer of minder agressief zijn.

Ioniserende stralingen 

Ioniserende stralingen kunnen ons genetisch materiaal (DNA) beschadigen en zo de ontwikkeling van een kanker in de hand werken. Ze zijn dus kankerverwekkend
 
De belangrijkste bron van blootstelling aan ioniserende stralingen is medisch gebruik (medische beeldvorming en behandelingen). Zo is in België de medische beeldvorming (radiografie, CT-scan) verantwoordelijk voor meer dan 95 procent van de dosis ioniserende stralingen die een mens opneemt. Het is daarom geen goed idee om elk jaar een volledige lichaamsscan uit te voeren als manier om kanker op te sporen. Dit zou het lichaam blootstellen aan potentieel gevaarlijke hoeveelheden röntgenstralen. Best is om zich te beperken tot onderzoeken die aangeraden worden voor opsporing, zoals de tweejaarlijkse mammografie. 
 
Andere bronnen van blootstelling zijn de nucleaire geneeskunde (gebruik van radioactieve tracers in het kader van medische beeldvorming) en radiotherapie, toegepast bij de behandeling van heel wat kankers. Er bestaan ook risico’s bij beroepsmatige bij blootstelling aan ioniserende straling, maar die blijven beperkt tot welbepaalde sectoren: medische radiologie, nucleaire geneeskunde, nucleaire installaties,... 
 
Er zijn in België ook zones waar de bodem bijzonder rijk is aan radon, een natuurlijk gas dat radioactief is. Wie daar woont, kan blootgesteld worden aan ioniserende straling. Op de volgende websites vind je meer informatie: http://fanc.fgov.be en http://www.mmk.be.

Een nuttig hulpmiddel!

Hoewel ioniserende straling kankerverwekkend is, wordt ze toch als hulpmiddel ingezet bij de behandeling van kanker of bij het stellen van een diagnose. Ze helpt dus ook mee om mensenlevens te redden. 
 
Alles hangt in feite af van de dosis: hoe groter de ontvangen dosis, hoe groter ook het effect van ioniserende straling. In een medische context gebeurt dit uiteraard onder strikte controle, zodat het voordeel nog altijd heel wat groter is dan het risico. Bij een radiotherapie wordt de straling bovendien heel specifiek gericht op het te vernietigen kankergezwel en worden de gezonde weefsels zo veel mogelijk ontzien. 
 
Bij een beroepsmatige blootstelling (kerncentrales, onderzoekslaboratoria, cyclotron,...) focust de wetgeving op een zo laag mogelijk blootstellingsniveau. Er zijn veiligheidsdrempels vastgelegd voor professionals. In principe worden die drempels nooit bereikt. Ook voor de omwonenden van bijvoorbeeld kerncentrales bestaan er beschermingsplannen om de blootstelling bij een nucleair incident zoveel mogelijk te beperken.
 

Niet-ioniserende stralingen

Deze straling is veel minder krachtig dan ioniserende stralingen, en kan geen directe schade aan het DNA veroorzaken.
Mobiele telefoons, hoogspanningsmasten, magnetrons en gsm-antennes,….ze zenden allemaal niet-ioniserende straling uit. De straling die van deze apparaten afkomstig is, heeft onvoldoende energie in zich om de DNA-structuur te veranderen.
 
Op dit moment is er dan wel geen enkel wetenschappelijk bewijs dat hoogspanningslijnen, microgolfovens of gsm-antennes kanker verwekken. Ook voor de GSM is er geen enkel bewijs dat het kanker veroorzaakt.
 
Toch is er wat twijfel omtrent de veiligheid van intensief gsm-gebruik, omdat de stralingsbron daar zo kort bij ons hoofd zit.. Daarom zijn enkele voorzorgsmaatregelen aan de orde wat betreft mobiele telefoons (weloverwogen gebruik). Tot het moment dat de lopende studies aantonen dat GSM gebruik volledig onschuldig is, wordt aangeraden deze voorzorgen te nemen.
 

Ultraviolette straling 

De zon zendt zichtbaar licht uit. Dit licht is straling met een gemiddeld energieniveau. Het is niet schadelijk. De zon zendt ook niet-zichtbaar uv-licht uit. Dit heeft een iets hoger energieniveau en kan daardoor schade toebrengen aan de huid en de ogen. Daarom is het belangrijk niet te lang te zonnen en zich goed te beschermen. Door te veel uv-straling kan de huid verbranden en de kans op huidkanker verhogen. Op onze webpagina's over verstandig zonnen vind je hierover uitgebreide informatie.
Laatst aangepast op: 26/06/2018

Getuigenissen

Ontdek waarom mevrouw Peetroons 'Vriend van de Stichting' is gewordenLees verder