Column Artsenkrant: Blijft het bij gelijkspel of gaat de federale overheid scoren met neutrale sigarettenpakjes?

De tabaksindustrie komt alleen te staanVrijdag, 29 juni 2018



verschenen in de Artsenkrant van 27 juni 2018 en www.knack.be

Van belofte naar realiteit?

Onze talentvolle Rode Duivels hebben het juk van de eeuwige belofte van zich afgegooid. Het potentieel dat er zit, kwam in de match tegen Tunesië weergaloos naar buiten met een schitterende 5-2 als resultaat.

Gaat onze federale regeringsploeg op dezelfde manier scoren in de aanloop naar de verkiezingen? Er zitten al jaren goede tabakspreventiemaatregelen in de pijplijn. Van dit potentieel aan mogelijkheden in de strijd tegen het roken werd veel nog niet gerealiseerd, bv de neutrale pakjes. Maar wat niet is, kan nog komen!

Het lot van de neutrale pakjes ligt in handen van de meerderheidspartijen

Eén van de belangrijkste preventiemaatregelen, het invoeren van de neutrale sigarettenverpakkingen, werd maandag 25 juni besproken op een interkabinettenwerkgroep. Minister De Block lijkt vastberaden om er werk van te maken. Het KB en bijhorende MB zijn uitgeschreven. De FOD Volksgezondheid hield op 14 juni een informatievergadering om de tabaksproducenten in te lichten over de nakende plannen. Van CD&V weten we dat ze voorstander zijn. Tijdens een gesprek op het kabinet van vice-eersteminister Jan Jambon werd ons verzekerd dat N-VA niet dwars zou liggen. Hoewel zij de leeftijdsgrens voor het verkopen van sigaretten graag willen optrekken van 16 j naar 18 j, willen ze die ene goede maatregel (neutrale pakjes) niet langer blokkeren om er een andere maatregel (een hogere leeftijdsgrens) door te krijgen. Ook op het kabinet van vice-eersteminister Reynders klonk er weinig weerstand tegen neutrale pakjes. Over de duur van de “phase-out” zou er nog gediscussieerd worden, maar over de noodzaak en het nut van deze maatregel leken de violen vorige week gelijkgestemd. 

Lessen uit het buitenland

De lobbypraktijken van de tabaksindustrie zijn gekend en kregen recent veel aandacht in de pers. Sinds de informatievergadering bij de FOD Volksgezondheid rept Cimabel, de federatie van sigarettenfabrikanten, zich om het invoeren van neutrale pakjes tegen te houden. Zoals verwacht, waarschuwt Cimabel voor rampscenario’s bij de invoering van neutrale pakjes. 

Hun eerste mythe: er zou een enorme werklast bij de kleinhandelaars komen te liggen. De duurtijd voor het overhandigen van een sigarettenpakje zou toenemen. Hiervoor baseren ze zich op enquêtes naar de subjectieve beleving van verkopers. Gelukkig zijn er in Australië, het eerste land dat in 2012 neutrale pakjes heeft ingevoerd, objectieve metingen gedaan. Die geven een geruststellender plaatje: het afleveren van neutrale pakjes is eenvoudiger omdat de merknamen er makkelijker op te lezen zijn dan bij gewone verpakkingen.

 

 



Tweede mythe: neutrale pakjes zouden smokkel van sigaretten in de hand werken. En hierdoor zou de overheid vele fiscale inkomsten uit tabaksproducten mislopen. Ook dit argument blijkt geen steek te houden. De universiteit van Bath heeft een vakgroep die zich specialiseert in het blootleggen van de tactieken door de tabaksindustrie. Op hun site lees je hoe ze op basis van interne documenten van de industrie en via objectieve data alle argumenten van de tabaksindustrie onderuit halen: zowel wat betreft smokkel, als wat betreft de intellectuele eigendomsrechten, als wat betreft het zogenaamde gebrek aan bewijs over het effect van neutrale pakjes.

Ook elders in de wereld gaat het vooruit. De Canadese regering heeft vorige week haar voorbereidend werk voor neutrale pakjes afgerond. Zij wil neutrale verpakkingen op de markt brengen, nog strenger dan waar ook ter wereld.

0-1 of gelijkspel?

Binnenkort weten we of België ook de weg van de neutrale pakjes opgaat. “Never say never” las ik in gele letters op een rood T-shirtje van een voetbalfan. Ja, hoop doet leven. Dat is zo in het voetbal. En dat is niet anders in het wereldje van de tabakspreventie. Gaat de federale regering de Rode Duivels achterna? Of blijft het bij gelijkspel?