De minimumleeftijd om tabak te kopen in België wordt opgetrokken van 16 naar 18 jaar. Eindelijk! | Stichting tegen Kanker

De minimumleeftijd om tabak te kopen in België wordt opgetrokken van 16 naar 18 jaar. Eindelijk!

woensdag, 30 oktober 2019

Stichting tegen Kanker is opgetogen over deze maatregel: op 1 januari 2019 was België het enige land in de Europese Unie waar jongeren onder de 18 nog sigaretten konden kopen. Dat feit in combinatie met de alomtegenwoordigheid van verkooppunten – nachtwinkels bijvoorbeeld – verhoogt het risico bij jongeren om te beginnen met roken. Ter versterking van deze maatregel pleit de Stichting er ook voor om het aantal verkooppunten terug te schroeven en om de zichtbaarheid van tabak te beperken.

Tabak, extreem verslaven voor jongeren 

De hersenen van jongeren reageren anders op nicotine dan die van volwassenen. Onderzoek naar nicotine en het effect ervan op de hersenen van adolescenten bestudeerde “de invloed van acute blootstelling aan nicotine op de ontwikkeling van de hersenen”. De centrale kern van al onze verslavingen is een klein neurologisch circuit, het zogenoemde “beloningscircuit”. Dat is een motor die ons doet verlangen naar plezier en ons aanspoort om de dingen te doen die we graag doen. De snelheid waarmee nicotine inwerkt op de hersenen van adolescenten is de hoogste van alle soorten drugs. Daarbij komt dat het beloningscircuit extra gevoelig is voor de blootstelling aan psychotrope producten wanneer de hersenen nog niet volledig ontwikkeld zijn, namelijk tot de leeftijd van 20-25 jaar. Alles in de wetenschappelijke literatuur zegt ons dat wij onze jongeren ten minste tot de leeftijd van 20 jaar absoluut moeten behoeden voor alcohol, tabak en cannabis. In het geval van nicotine treedt de verslaving bij een meisje van 16 al op na 3 maanden. Bij een jongen is dat na 6 maanden. Dat moet ons doen beseffen hoe krachtig deze drug wel is.

Hoe zit het in andere landen 

De Scandinavische landen waren de voortrekkers in Europa door in de jaren 70 al de leeftijdsgrens op 16 jaar vast te leggen en vervolgens op te trekken naar 18 jaar tussen 1995 en 1997. Een aantal Oost-Europese landen legden de leeftijd voor verkoop vast op 18 jaar tussen 2002 en 2004. Ook Ierland verhoogde de leeftijd voor verkoop naar 18 jaar in 2002 en tal van andere Europese landen volgden tussen 2006 en 2014: Denemarken, Frankrijk, Portugal, Spanje, Engeland, Schotland en Nederland. Samen met Luxemburg, Malta en Oostenrijk hinkte België achterop en werd het uiteindelijk het laatste land van de EU waar de leeftijdsgrens nog op 16 jaar lag. Een weinig eervolle plaats in het klassement, waaraan gelukkig een eind komt vanaf 1 november.

Dit jaar overwoog het Verenigd Koninkrijk voor het eerst om de leeftijdsgrens op 21 jaar vast te leggen. In de Verenigde Staten is dat in bepaalde staten al het geval.

Verbod op de verkoop aan minderjarigen, geen verbod op het gebruik 

Richtlijn 2014/40/EU bepaalt dat de “lidstaten aangemoedigd moeten worden om de verkoop van deze producten aan kinderen en adolescenten te verhinderen door gepaste maatregelen te treffen om de leeftijdsgrenzen vast te leggen en te doen naleven”. In de meeste lidstaten van de EU mogen kinderen geen tabak kopen. Tegelijk is het gebruik van tabak zelden gereglementeerd en is de vereiste minimumleeftijd niet vastgelegd …

Daar waar een verbod op het gebruik contraproductief zou kunnen werken, is elke maatregel bedoeld om de toegankelijkheid van tabaksproducten voor jongeren te beperken, uiteraard welgekomen.

Een belangrijke maatregel, maar niet de enige

Uit een recente enquête (Sciensano 2018)(*) blijkt dat de gemiddelde leeftijd voor de eerste sigaret 16,6 jaar bedraagt. Het is op een leeftijd van 18,3 jaar dat de gewoonte dagelijks wordt. Feit is echter dat 19 % van zij die reeds dagelijks hebben gerookt, dat begonnen te doen vóór de leeftijd van 16 jaar en de meesten (48 %) begonnen dagelijks te roken tussen 16 en 18 jaar.

Het verbod op de verkoop van tabak aan jongeren van minder dan 18 jaar kan dus een nuttige maatregel zijn op voorwaarde dat hij deel uitmaakt van een geheel aan maatregelen om het gebruik van tabak te doen dalen.

Naast de verhoging van de leeftijdsgrens pleit de Stichting voor een drastische prijsverhoging van tabaksproducten, een totaal reclameverbod en een verbod op displays (verbod om sigaretten zichtbaar te presenteren in verkooppunten) en een vermindering van het aantal verkooppunten, bijvoorbeeld door een onmiddellijk verbod op de verkoop in nachtwinkels, omdat het daar is dat jongeren onder de 24 zich voornamelijk bevoorraden.