Nood aan masterplan tegen klimaatopwarming en tegen roken

Paquets de cigarettes neutreswoensdag, 27 januari 2021

Suzanne Gabriels, expert tabakspreventie Stichting tegen Kanker

De strijd tegen de klimaatopwarming verloopt in chaos. Voor een duurzame shift, weg van fossiele brandstoffen, rekent de overheid op investeringen van burgers. Helaas met beloftes die nadien niet waar worden gemaakt. Ook de strijd tegen het roken heeft een ambitieuzere en meer gecoördineerde aanpak nodig. We hebben daarom dringend nood aan goede masterplannen!

Het Grondwettelijk Hof stak vorige week een stok in de wielen van het Vlaamse energiebeleid1 . De maatregel van de terugwerkende energieteller, voor vele gezinnen een stimulans om zonnepanelen te plaatsen, werd nietig verklaard. Om de bittere pil te verzachten komt men nu over de brug met een half miljard euro aan compensatie voor de gedupeerde gezinnen. EEN HALF MILJARD!!!

Wat deze zonnepanelensaga vooral blootlegt, is het gebrek aan een doordacht MASTERplan vanwege de overheden. Nu zit Vlaanderen met een probleem; morgen valt het federale niveau misschien door de mand. En op een klimaattop maken we ons hoe dan ook belachelijk: is het niet door de grootte van onze delegatie met zovele ministers, dan is het door de onenigheid die we soms durven etaleren.

Als burger (en belastingbetaler) snak ik naar overheden die goed samenwerken en die samen de grote uitdagingen van de toekomst aangaan. Gelukkig zie je tegenwoordig veel dynamiek en innovatie vanuit het stedelijke niveau. De broeihaard van gemotiveerde burgemeesters, universiteiten en bedrijfsleiders leidt vaak tot een dynamiek waar samen met de inwoners nieuwe oplossingen worden uitgetest.

Milaan is zo’n grootstad, en eentje met een gigantisch probleem van luchtkwaliteit. Het stadsbestuur daar voert sinds vorige week strenge regels2,3 in voor rokers: er mag niet meer gerookt worden in parken, op speeltuinen en begraafplaatsen, aan tram- of bushaltes. Dit als eerste stap om tegen 2025 het roken overal te verbieden in een straal van tien meter rond andere mensen heen. Voor Milaan is dit een maatregel die kadert in het verbeteren van de luchtkwaliteit en het tegengaan van de klimaatopwarming. De stad kampt met een enorm probleem van fijn stof in de lucht. De deeltjes (Particulate Matter of PM) die kleiner zijn dan 10 of 2.5 micrometer vormen het probleem. In Milaan overschrijdt het niveau van die kleine deeltjes, die een enorm gezondheidsrisico inhouden, veruit de Europese limietnorm. Ik las dat sigarettenrook voor zo’n 8% van deze PM10 partikels verantwoordelijk zou zijn. Milaan neemt nu de drastische antirookmaatregel en zal die laten volgen door andere maatregelen zoals het aanpakken van de uitlaatgassen of de brandstoffen waarmee verwarmd wordt. De samenhang tussen polluenten in de lucht en klimaatsverandering is zeer complex en er is zeker nood aan meer wetenschappelijk onderzoek om deze samenhang te begrijpen. Toch wacht een stad als Milaan hier niet op.

Rokers zijn bij deze gewaarschuwd. Het zal in de toekomst moeilijker worden om vrij en blij van een sigaret te genieten. Een roker die nu beslist te stoppen, bespaart zich veel miserie. Daarom biedt Tabakstop, onze gratis lijn 0800 111 00, hulp bij het stoppen met roken.

Stichting tegen kanker roept onze overheden op om nu en samen te starten met het uitstippelen van een MASTERplan rond tabakspreventie en rookstopbeleid. Tabak is in ons land verantwoordelijk voor 19% van de kankers! In Vlaanderen ligt er jaarlijks 2.1 miljoen euro (JA, MILJOEN en geen half miljard) op tafel om het probleem van roken aan te pakken. Daarmee kan je echt geen ambitieus toekomstgericht plan uitwerken. Er is meer nodig! En ja, het zijn moeilijke tijden, overal zijn extra investeringen nodig; en ook de COVID-19 factuur zal nog betaald moeten worden. Maar voor een ambitieus antitabaksplan zien wij toch een heel groot lichtpunt: haal het nodige geld gewoon bij de tabaksindustrie. Wie de schade berokkent, mag er ook voor opdraaien!