Resistentie tegen medicatie: Belgische wetenschappers gesteund door Stichting tegen Kanker helpen onderzoek naar kankergeneesmiddelen vooruit

Chris Marinedonderdag, 1 juli 2021

Stichting tegen Kanker is opgetogen om de vooruitgang te kunnen presenteren van projecten van onderzoekers die ze financiert, dankzij de steun van donateurs. Zo droeg de Stichting bij aan het onderzoek van het team van professor Jean Christophe Marine (KU Leuven) over resistentie tegen kankermedicatie met een steun van 720 000 € over 4 jaar.

Kankercellen kunnen resistentie tegen therapie ontwikkelen op twee manier: via genetische of niet-genetische weg. Maar het is onduidelijk hoe en waarom een ​​van deze wegen wordt gekozen. Het begrijpen van deze 'keuze' van de kankercellen kan ons helpen om betere therapeutische strategieën te bedenken. Nu toont het team van prof. Jean-Christophe Marine (VIB-KU Leuven Centrum voor Kankerbiologie) aan dat de aanwezigheid van bepaalde stamcellen samenhangt met de ontwikkeling van niet-genetische resistentiemechanismen. Hun studie is gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Cancer Cell.

Twee wegen naar resistentie tegen kankermedicijnen

Hoewel kankertherapie de laatste jaren grote vooruitgang heeft geboekt, blijft resistentie een groot probleem. Wanneer kankercellen resistentie ontwikkelen tegen de medicijnen die op hen gericht zijn, kunnen ze zich blijven verspreiden, zelfs als de patiënt onder behandeling is.

Tot voor kort dacht men dat deze resistentie uitsluitend ontstaat door mutaties – genetische veranderingen in de kankercellen. Nieuwe studies tonen echter dat resistentie tegen kankermedicijnen ook kan ontstaan ​​via niet-genetische mechanismen die de expressie van bepaalde genen veranderen zonder de DNA-sequentie te veranderen.

In deze nieuwe studie stelt het team van prof. Marine vast dat niet-genetische mechanismen bijdragen aan resistentie tegen therapie bij melanoom. De hamvraag is nu: "Hoe 'kiezen' kankercellen tussen de verschillende routes naar resistentie?"

Kankerstamstellen als sleutel voor gepersonaliseerde behandelingen

Verrassend genoeg laat het team zien dat de weg naar weerstand niet willekeurig wordt gekozen. De wetenschappers vonden dat de aanwezigheid van een specifieke groep cellen, neurale lijststamcellen, leidt tot niet-genetische in plaats van genetische resistentie tegen geneesmiddelen bij melanoom. Een mogelijke reden hiervoor is dat deze cellen zichzelf in feite herprogrammeren om de medicatie te ontwijken.

De onderzoekers stelden ook vast dat het eiwit Focal Adhesion Kinase (of FAK) belangrijk was voor de aanwezigheid en overleving van de neurale lijststamcellen. Door de activiteit van dit eiwit te blokkeren, was het team in staat om het optreden van niet-genetische geneesmiddelresistentie drastisch te verminderen.

Deze combinatie van nieuwe basisinzichten in de tumorcelbiologie en recent ontdekte niet-genetische resistentiemechanismen tegen kankermedicijnen heeft belangrijke klinische gevolgen.

Florian Rambow, senior postdoc die heeft bijgedragen aan het onderzoek, legt uit: "Deze bevindingen hebben verschillende belangrijke klinische implicaties. We hebben niet alleen een haalbare manier aangetoond om niet-genetische resistentie te onderdrukken, maar we hebben ook aangetoond dat de aanwezigheid van specifieke cellen bepaalt welk type resistentie optreedt. Deze observatie is de sleutel tot het voorspellen van mogelijke resistentieroutes bij patiënten en het ontwikkelen van gepersonaliseerde therapieën."